İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi’nin raporuna göre, Özellikle 2016 yılı şubat ayı ile başlayan ve OHAL sonrası devam eden süreçte iş cinayetlerinde büyük bir artış meydana geldi. Tespit edilebilen iş cinayeti sayısı 2000’e ulaştı. OHAL sonrası toplu iş cinayetlerinden ziyade tek tek gerçekleşen iş cinayetleri çoğaldı, seri ve sürekli bir biçim aldı. OHAL’in ilanından bu yana geçen bir yılda en az bin 963 işçi iş cinayetleri sonucu hayatını kaybetti.
OHAL'de aylara göre dağılım
Temmuz (2016) ayının son on gününde en az 63 işçi, Ağustos ayında en az 206 işçi, Eylül ayında en az 150 işçi, Ekim ayında en az 169 işçi, Kasım ayında en az 196 işçi, Aralık ayında en az 141 işçi, Ocak ayında en az 161 işçi, Şubat ayında en az 133 işçi, Mart ayında en az 152 işçi, Nisan ayında en az 151 işçi, Mayıs ayında en az 146 işçi, Haziran ayında en az 165 işçi, Temmuz (2017) ayının ilk yirmi gününde ise en az 130 işçi yaşamını yitirdi...
İnşaat işkolu önde
OHAL döneminde en çok iş cinayetinin yaşandığı işkolları yine inşaat, tarım ve taşımacılık işkolları oldu. Neredeyse her dört iş cinayetinden biri (yüzde 23) inşaatta yaşandı.
İnşaat, Yol işkolunda 449 işçi; Tarım, Orman işkolunda 360 işçi; Taşımacılık işkolunda 287 işçi; Ticaret, Büro, Eğitim, Sinema işkolunda 126 işçi; Metal işkolunda 105 işçi; Belediye, Genel İşler işkolunda 96 işçi; Madencilik işkolunda 86 işçi; Savunma, Güvenlik işkolunda 71 işçi; Konaklama, Eğlence işkolunda 59 işçi; Enerji işkolunda 48 işçi; Gıda, Şeker işkolunda 36 işçi; Sağlık, Sosyal Hizmetler işkolunda 36 işçi; Petro-Kimya Lastik işkolunda 35 işçi; Tekstil, Deri işkolunda 34 işçi; Çimento, Toprak, Cam işkolunda 30 işçi; Ağaç, Kağıt işkolunda 27 işçi; Gemi, Tersane, Deniz, Liman işkolunda 23 işçi; Basın, Gazetecilik işkolunda 4 işçi; İletişim işkolunda 4 işçi; Banka, Finans ve Sigorta işkolunda 1 işçi; çalıştığı işkolunu belirlenemeyen 46 işçi yaşamını yitirdi...
İşçi cinayetleri sanayi işyerlerinde artıyor
Rapora göre, tarım işkolunda meydana gelen iş cinayetlerinde yüzde 10 oranında düşüş var. Metal, madencilik ve enerji işkollarındaki ölümler ise her geçen gün artıyor. Yine gıda, kimya, tersane/liman, cam/çimento, ağaç/kâğıt gibi sanayi işkollarındaki ölümlerde de artış söz konusu. Dolayısıyla iş cinayetleri sanayide yoğunlaşma eğilimi gösteriyor.
213 ölüm İstanbul’da; 89 ölüm Kocaeli’nde; 88’er ölüm Bursa ve İzmir’de; 78 ölüm Antalya’da; 68 ölüm Konya’da; 64’er ölüm Adana ve Manisa’da; 50 ölüm Denizli’de; 49’ar ölüm Ankara ve Aydın’da; 45 ölüm Mersin’de; 43 ölüm Samsun’da; 41 ölüm Tekirdağ’da; 35’er ölüm Gaziantep ve Muğla’da; 32 ölüm Kayseri’de; 28 ölüm Zonguldak’ta; 27’şer ölüm Diyarbakır, Sakarya ve Şanlıurfa’da; 25 ölüm Hatay’da; 22’şer ölüm Kahramanmaraş, Kastamonu ve Sivas’ta; 21’er ölüm Elazığ, Eskişehir ve Siirt’te; 20’şer ölüm Balıkesir ve Mardin’de; 18 ölüm Malatya’da; 17’şer ölüm Çorum, Düzce ve Ordu’da; 16’şar ölüm Çanakkale ve Niğde’de; 15 ölüm Bolu’da; 14’er ölüm Artvin, Giresun, Isparta, Karaman ve Tokat’ta; 13’er ölüm Burdur, Hakkâri ve Kütahya’da; 12’şer ölüm Adıyaman, Erzurum ve Sinop’ta; 11’er ölüm Afyon, Gümüşhane, Trabzon ve Tunceli’de; 10’ar ölüm Edirne, Karabük, Osmaniye ve Uşak’ta; 9’ar ölüm Bartın, Batman, Bitlis, Erzincan, Kırıkkale, Rize, Van ve Yalova’da; 8 ölüm Kırklareli’nde; 7’şer ölüm Ağrı, Aksaray, Amasya, Bingöl, Kilis ve Şırnak’ta; 6’şar ölüm Kars ve Nevşehir’de; 5 ölüm Bilecik’te; 4’er ölüm Çankırı ve Muş’ta; 3’er ölüm Iğdır, Kırşehir ve Yozgat’ta; 2 ölüm Bayburt’ta ve 26 ölüm Yurtdışında yaşandı…
Güvenlik önlemleri alınmıyor
Rapora göre, iş cinayetlerinin nedenlerinde trafik/servis kazaları (486 işçi), ezilme/göçükler (358 işçi) ve yüksekten düşmeler (335 işçi) her zaman olduğu gibi ilk üç sırada. Ancak özelikle elektrik çarpmalarına bağlı iş cinayetlerinde (104 işçi) oransal bir artış yaşanması dikkat çekiyor. Elektrik çarpmalarına karşı alınacak önlemlerin maliyetlerinin çok az olduğuna dikkat çekilen rapora göre, bu veri OHAL döneminde iş güvenliği önlemlerinin iyice rafa kalktığını gözler önüne seriyor.
Aşırı-yoğun-fazla çalışmaya bağlı olası ani ölümler ise (kalp krizi, beyin kanaması vb.) artık kalıcılaşmış durumda (180 işçi). Rapora göre bu durum, OHAL döneminde çalışma koşullarında herhangi bir iyileştirmenin olmadığını, aksine var olan uygulamaların kalıcılaştığını gösteriyor. İşyerlerinde ya da çalışırken şiddet olaylarına maruz kalıp ölen işçilerin (118 işçi) varlığı ise OHAL ile hiçbir sorunun çözülmediğini, aksine şiddetin kalıcılaştığını ortaya koyuyor.
Kadın ve çocuk ölümleri sıradanlaştı
Rapora göre, iş cinayetlerinde yaşamını yitiren işçilerin 113’ünü (yüzde 6) kadınlar, 74’ünü göçmenler oluşturuyor. OHAL döneminde çocuk işçi ölümleri de aynı oranda sürüyor. Bu dönemde 15’i 14 yaş ve altı olmak üzere en az 51 çocuk işçi hayatını kaybetti. Öte yandan 28-50 yaş grubundaki işçi ölümlerinde kısmi artış var (bin 32 işçi). İSİG Meclisi bu artışı şöyle yorumluyor: “28-50 yaş grubu; örgütlülük, haklarını koruma gibi pratiklere daha aşina. Bu yaş grubundaki iş cinayetlerinin oransal artışı, OHAL’in işçi sınıfının ana gövdesine dönük uygulamalarının arttığının bir göstergesi. Yani daha örgütlü, kendini koruyabilen işçi sınıfına dönük doğrudan bir saldırı gerçekleşti OHAL döneminde.”
14 yaş ve altı 15 çocuk işçi,
15-17 yaş arası 36 çocuk-genç işçi,
18-27 yaş arası 278 işçi,
28-50 yaş arası 1032 işçi,
51-64 yaş arası 350 işçi,
65 yaş ve üstünde 81 işçi,
Yaşı bilinmeyen 171 işçi yaşamını yitirdi...
Hukuk rafa kalktı
Raporda, OHAL sürecinde kamu ve 50’den az işçisi olan az tehlikeli işyerlerinde uzman ve hekim çalıştırma zorunluluğunun 2020’ye ertelendiğine, ayrıca yine endüstriyel kazalara dönük yönetmelikte bazı zorunlulukların 2019’a ötelendiğine dikkat çekiliyor. Bunun yanında iş cinayetleri davalarında adaletsizlik ve cezasızlığın sürdüğü ve iş güvenliği mücadelesi veren işçilere dönük işten atma saldırılarının yaşandığı da hatırlatılıyor.
Son olarak OHAL sonrası 5 grevin yasaklandığına işaret edilen raporda, şöyle deniyor: “İşçilerin örgütlenmesi zaten birçok şekilde engellenmeye çalışılırken bu durum OHAL’le birlikte iyice keyfileşti. Dolayısıyla OHAL koşulları patronlar lehine ve işçiler aleyhine devam eden, iş cinayetleri rejimini kurumsallaştıran bir saldırı süreci olarak devam ediyor.”
