Eğitim-İş Bursa Şubesi’nin 2144 katılımcı ile yaptığı “Okullarda Mobbing (Psikolojik Baskı) Düzeyini Ölçme Anketi”, okullarda mobbingin tahmin edildiğinden daha yaygın olarak yaşandığı ortaya koydu.
Mobbing yaygınlaşıyor
Araştırma sonuçlarında öğretmenlik gibi geniş kesimlere hitap eden bir mesleğin bu yaygınlıkta bir mobbingle karşı karşıya olması, bir yandan mesleki verimi düşürürken, aynı zamanda eğitim ortamını da olumsuz etkilediği vurgulanırken şu tespitlere yer verildi:
“Giderek yaygınlaşan mobbing nedeniyle işyeri barışı bozulmakta, öğretmen motivasyonu düşmektedir. Ülkemizde öğretmenlerin bu derece yüksek oranlarda mobbingle karşı karşıya olması, mobbinge karşı acil bir eylem planının uygulamaya alınmasını zorunlu kılmaktadır. Mobbing, öğretmenlerin mesleki anlamda kendilerini göstermelerini ve kurum içinde sağlıklı iletişim kurmalarını engellemekte, aile yaşantılarına kadar uzanan sosyal ilişkilerini olumsuz etkilemekte, mesleki saygınlıklarının azalmasına neden olmakta, yaşam kalitesini ve sağlığını olumsuz etkilemektedir.
Yapılan mobbing ölçme çalışması, mobbingin çoğunlukla düşey doğrultuda, amirler tarafından uygulandığını göstermektedir. Görevi başındaki on binlerce okul yöneticisinin mobbing konusunda sıkı bir eğitimden geçirilmesi için çalışmalar acilen başlatılmalıdır. Okul içinde gerekli iletişimleri sağlayamayan, çalışanlar üzerinde otorite kurmak için sıklıkla mobbinge başvuran idareciler bu görevlerden uzaklaştırılmalıdır.
Anket çalışmasına katılanların bilgileri;
* Katılımcıların %97'si Öğretmen, % 1'i Memur, % 2'si Yardımcı Hizmetli olarak görevli,
* Katılımcıların %23'ü 1-10 yıl, %41'i 11-20 yıl, %25'i 21-30 yıl , % 11'i 30 yıl üstü süre
görev yapıyor,
* Katılımcıların %75'i sendika üyesi, %25'i ise sendikasız,
* Katılımcıların %66'sı erkek, %34'ü ise kadın.
Ankete katılanların verdiği yanıtlarla şu verilere ulaşıldı;
* Eğitim çalışanlarının %51’i kişiye göre tavır belirliyor,
* %53’ü idarenin ders programı/ nöbet gibi planlamalarında ayrımcılığa tabi tutulduğunu belirtiyor,
* %38'i hakkında dedikodu yayıldığını belirtiyor,
* %62'si kameralar veya kişiler yoluyla gözlendiğini belirtiyor,
* %67’si bulunduğu okuldan başka bir okulda görev yapmak istiyor,
* %79’u ise sürekli olarak genel yorgunluk hissediyor,
* %50'si başarının taktir edilmesinde ayrımcılık yapıldığını belirtiyor,
* %25'i mesleki anlamda yetersiz olduğuna yönelik yaklaşımlarla karşılaştığını belirtiyor,
* %19'u toplantılarda herkesin içinde eleştirildiğini belirtiyor,
* %40'ı veli ve öğrenci kaynaklı problemlerde haksız duruma düşürüldüğünü belirtiyor,
* %43'ü ek gelir getiren işlerde göz ardı edildiğini belirtiyor,
* %35'i işini eksiksiz yapsa da mutlaka bir kusur bulunduğunu belirtiyor,
* %9'u giyimi ya da dış görünüşüyle alay edildiğini belirtiyor,
* %32'si kendisine aynı statüde olduğu kişilerden daha fazla iş yüklendiğini belirtiyor,
* %36'sı amirleri tarafından en az bir kere azarlandığını ya da hakarete uğradığını belirtiyor,
* Yalnızca %18'i her gün işten huzurlu bir şekilde ayrıldığını belirtiyor,
* %11'i en az bir kere tayin istemeye ya da emekli olmaya zorlandığını belirtiyor,
* %33'ü bir açığının yakalanacağı düşüncesiyle sürekli tedirgin olduğunu belirtiyor,
* %25'i öğrenci ve velilerin memnuniyetinin gizlendiğini ya da çarpıtılarak aktarıldığını belirtiyor,
* %40'ı çeşitli gerekçelerle para toplamaya zorlandığını belirtiyor,
* %96'sı cinsel içerikli kaba şakalara maruz kalmadığını belirtiyor,
* %18'i doğrudan ya da dolaylı sözlerle rahatsız edildiğini belirtiyor,
* %19'u iş arkadaşlarının ya da velilerinin kendisine karşı kışkırtıldığını belirtiyor,
* %20'si konuşulurken bir ortama girdiğinde susulduğunu ya da konunun değiştirildiğini belirtiyor,
* %38'i gönüllülük içeren ve yapmak istemediği görevlere zorlandığını belirtiyor,
* %28'i kendisine olan güveninde azalma olduğunu belirtiyor,
* %91'i arkadaşları arasında sevilen biri olduğunu hissettiğini belirtiyor,
* %43'ü bazen nefes alamadığını hissettiğini belirtiyor,
* %30'u sık sık migren ya da panik atak yaşadığını belirtiyor,
* %79'u sürekli olarak genel yorgunluk hissettiğini belirtiyor,
* %88'i okula istekli geldiğini belirtiyor.
Sonuçlar:
Okullarda mobbing düzeyini ölçme araştırması sonuçlarına bakıldığında, mobbingin
tahmin edildiğinden daha yaygın olarak yaşandığı anlaşılmaktadır. Özellikle öğretmenlik gibi
geniş kesimlere hitap eden bir mesleğin bu yaygınlıkta bir mobbingle karşı karşıya olması, bir
yandan mesleki verimi düşürürken, aynı zamanda eğitim ortamını da olumsuz
etkilemektedir. Giderek yaygınlaşan mobbing nedeniyle işyeri barışı bozulmakta, öğretmen
motivasyonu düşmektedir. Ülkemizde öğretmenlerin bu derece yüksek oranlarda mobbingle
karşı karşıya olması, mobbinge karşı acil bir eylem planının uygulamaya alınmasını zorunlu
kılmaktadır. Mobbing , öğretmenlerin mesleki anlamda kendilerini göstermelerini ve kurum
içinde sağlıklı iletişim kurmalarını engellemekte, aile yaşantılarına kadar uzanan sosyal
ilişkilerini olumsuz etkilemekte, mesleki saygınlıklarının azalmasına neden olmakta, yaşam
kalitesini ve sağlığını olumsuz etkilemektedir.
Yapılan mobbing ölçme çalışması, mobbingin çoğunlukla düşey doğrultuda, amirler
tarafından uygulandığını göstermektedir. Görevi başındaki on binlerce okul yöneticisinin
mobbing konusunda sıkı bir eğitimden geçirilmesi için çalışmalar acilen başlatılmalıdır. Okul
içinde gerekli iletişimleri sağlayamayan, çalışanlar üzerinde otorite kurmak için sıklıkla
mobbinge başvuran idareciler bu görevlerden uzaklaştırılmalıdır.
Talepler:
1. Okul içi ders programı / nöbet çizelgesi gibi görevlendirmelerin yapılması belirli
kurallara bağlanmalıdır.
2. Okullarda, çoğunlukla da müdür odalarında bulunan ekranlarla güvenlik kamerası
aracılığıyla öğretmenlerin takip edilmesi durumuna son verilmeli, yönetici
odalarındaki bu ekranlar kaldırılmalı, güvenlik kameraları personeli izlemek için değil,
amacına uygun olarak güvenlik için kullanılmalıdır.
3. Öğretmenlerin kişiliğine yönelik; azarlama, hakaret, grup içinde rencide edici
davranışlar gibi olumsuz tutumların ortadan kaldırılması için caydırıcı tedbirler
alınmalıdır.
4. İl içi tayin ve emeklilik başvurularının yoğunlaştığı okullar mercek altına alınmalı,
öğretmenlerin bu okullardan ayrılma istekleri nedenleriyle araştırılmalıdır.
5. Öğretmenlerin başarılarını ödüllendirmede sendikal ayrımcılık ortadan kaldırılmalı,
adil bir ödüllendirme sistemi kurulmalıdır.
6. Çalışanlar arasında yapılan ayrımcılık görmezden gelinmemeli, ayrımcılıkla yönetim
anlayışını benimsemiş olan idarecilerin bu davranışları engellenmelidir.
7. Öğretmen-idare arasındaki şikayet ve soruşturmaların yoğunlaştığı okullarda idareler
mercek altına alınmalıdır.
8. Öğretmenlere çeşitli adlar altında para toplatılması uygulamasına son verilmeli,
okulların kaynak ihtiyacı giderilmelidir.
9. Teftiş mekanizması adaletli işletilmeli, soruşturma süreçlerinde okul idarecilerinin
muhakkik olarak görevlendirilmesi uygulamasına son verilmelidir.
10. Öğretmenlere, sendika tercihleri konusunda zorlayıcı ya da yönlendirici tutum
sergileyen idarecilere caydırıcı yasal yaptırımlar uygulanmalıdır.
11. Görevdeki okul idarecileri mobbingin tüm sonuçları hakkında kapsamlı bir eğitimden
geçirilmeli, ilk defa idareciliğe alınmada mobbinge yönelik bilinç düzeyi ölçülmelidir.
12. Mobbingin bir suç olduğu gerçeğinden hareketle ülkemizde mobbing konusundaki
yasal eksiklikler giderilmeli, kapsamı ve uygulanacak yasal yaptırımlar belirlenmelidir.
Mobbing (psikolojik taciz) giderek yaygınlaşan bir suçtur. Yaşadığımız çağda insan onuruna yakışmayan bu olumsuzlukların ortadan kaldırılması için toplumsal bir farkındalık oluşması, caydırıcı önlemler alınması ve liyakatli yöneticilerin göreve getirilmesi kaçınılmazdır. Eğitim-İş olarak üyemiz olsun ya da olmasın, bu güne kadar olduğu gibi bu günden sonra da mobbinge maruz kalan tüm eğitim çalışanlarının yanında olmaya, onlara her türlü hukuksal ve örgütsel desteği sunmaya devam edeceğiz.
Milli Eğitim Bakanı unutmamalıdır ki, öğretmenin mutlu olmadığı bir okul ortamında dünyanın en gelişmiş eğitim programlarının bile başarı getirmesine olanak yoktur. Eğitim-İş olarak ülkemizin geleceği için eğitimin paydaşı olan tüm kişi ve kurumları, çocuklarımızın sağlıklı okul ortamına kavuşmaları, öğretmenlerimizin motivasyonunu arttırarak huzurlu okul ortamını yaratmak için mobbinge karşı duyarlı olmaya ve birlikte mücadele etmeye davet ediyoruz.”
