ÇAYKUR’un zararı, Varlık Fonu’na devredildiği 2017’den bugüne yüzde 104 artarak 547 milyon TL’ye ulaştı. Kurum, dünyanın en çok çay içilen ülkesinde çay satmak için yılda 36 milyon TL’lik reklam harcaması yaptı.
Ülkenin bir yılda kişi başına 250 bardak çay tüketimi ile dünyada birinci olmasına karşın Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR) 2020’de 547 milyon TL zarar etti. Varlık Fonu’na devredildikten sonra zararı katlanarak artan kurumun 2020 yılı zararı 2017 yılına oranla yüzde 104 büyüdü.
TBMM KİT Komisyonu’nda Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün 2017 ve 2018 yılları hesaplarının denetimi yapıldı. Çay ithalatında dünyada 25’inci sırada yer alan Türkiye’nin Şubat 2003 - Şubat 2021 dönemleri arasında toplam 163 bin kilo çay ithal ettiği belirtildi. Aynı dönemde yapılan ihracat ise 76 bin kiloda kaldı.
Türkiye, Şubat 2003 – Şubat 2021 dönemleri arasında ithal ettiği 163 bin kilo çay için 394 milyon 176 bin dolar ödedi. Çay ihracatında 2019 yılı itibarıyla 31’inci sırada yer alan Türkiye’nin 2003 – 2021 yılları arasında çay ihracından kazandığı para ise 249 milyon dolar oldu.
Fona devredildi zarar büyüdü
Varlık Fonu’na devredildiği 2017 yılı itibarıyla zararı katlanarak artan ve 2020 yılında 547 milyon TL’ye ulaşan ÇAYKUR’un kredi borcunun ise 2,5 milyar TL olduğu bildirildi. ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, yüksek kredi borcunu “Kredi faizleri bu sene yüzde 8’de kalsaydı 200 milyon TL zararımız olacaktı, faiz yüzde 19’a çıkınca ister istemez yüksek oldu” ifadesiyle açıklamaya çalıştı.
ÇAYKUR’un reklam harcamaları ise sürekli artıyor. Buna göre idare, dünyanın en çok çay tüketilen ülkesinde çay satmak için 2019 yılında 36 milyon TL’lik reklam harcaması yaptı. CHP Milletvekili Mustafa Adıgüzel’in açıkladığı verilere göre, ÇAYKUR’un fuar ve festival gibi etkinlikler için harcadığı para ise kayıtlara 896 milyon TL olarak geçirildi. Kurum, “temperli kulplu cam bardak” reklamı için de 5 milyon TL harcadı.
ÇAYKUR ne zaman devredildi?
1983 yılında kurulan ÇAYKUR, Şubat 2017’de Türkiye Varlık Fonu’na devredilen kurumlar arasındaydı. TVF’ye devredilmeden önce ÇAYKUR’un faaliyet raporları incelendiğinde, özellikle TVF’ye devredilmeden önceki son iki yılda ÇAYKUR’un bilançosunun öngörülenin de ötesinde kâr ettiği gözlemlenmekte. ÇAYKUR’un son 10 yılda öngörülen ve gerçekleşen bilanço kârı ya da zararlarına bakıldığında sadece 2014, 2015 ve 2016’de kurum yılsonunda kâr etmiş. Diğer yıllarda ise ÇAYKUR dönemi zarar ile hatta çoğunda öngörülenin de ötesinde zarar ile kapatmış. Ayrıca ÇAYKUR’un Türkiye Varlık Fonu’na devrinden sonraki yani 2017-2019 yılları arasındaki zararı toplam 1 milyar 560 milyon TL olmuştu.
AKP’Lİ başkanın kardeşi
ÇAYKUR’un Genel Müdürlüğü’nü yapan ve AKP Rize İl Başkanı İshak Alim’in kardeşi olan Ziya Alim, eski Genel Müdür Ekrem Yüce AKP’den Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanı seçilince bu göreve getirilmişti.
Varlık Fonu
Türkiye Varlık Fonu (TVF), yurt içinde kamuya ait olan varlıkları ekonomiye kazandırmak, dış kaynak temin etmek, sermaye piyasalarında araç çeşitliliği ve derinliğine katkı sağlamak, finansal piyasaların çeşitliliğine katkı sağlamak ve gelecek nesillere ekonomisi güçlü bir ülke bırakmak amacıyla 26 Ağustos 2016’da kuruldu. Şubat 2017 itibarıyla ise Türkiye’nin içinde bulunduğu olağanüstü hâl ve kanun hükmünde kararname yetkisiyle birçok büyük kamu kuruluşu bu fona devredildi. 2020 yılında ise portföyünde 8 farklı sektörden 22 farklı şirket bulunduran bu fona devredilen şirketler arasında; THY, Halkbank, Ziraat Bankası, Borsa İstanbul, Türk Telekom, PTT, Türkiye Petrolleri ve Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR) da bulunmakta.
