Sudan'da şirket var ama ortada arazi yok! 4 yıldır Bakan danışmanlarına neden maaş ve ikramiye ödendi?
Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi, 2013 yılından buyana Türkiye'nin gündeminde olan Sudan'da arazi kiralama konusunda açıklamalarda bulunarak, Sudan'da arazinin henüz kiralanmadığını belirtti. Sudan'da arazi kiralanmamasına rağmen TİGEM bünyesinde kurulan şirkete atanan yöneticilere 4 yıldır maaş, huzur hakkı, ikramiye ve prim adı altında ödeme yapılması ise dikkat çekiyor.
Mehdi Eker'in Tarım Bakanlığı döneminde 2013 yılından buyana gündemde olan ve kiralandığı açıklanan tarım arazilerinin işletilmesi için TİGEM bünyesinde şirket dahi kurulmasına rağmen Sudan'da tarımsal faaliyetin yapılacağı arazinin tahsisinin yapılmadığı ortaya çıktı.
Bakana göre çalışmalar devam ediyor
Sudan’da 99 yıllığına 780 bin 500 hektar tarım arazisinin kiralandığı, bu arazilerde hem devlet hem özel sektörün tarımsal üretim yapacağı duyurulmuştu. ANKA Haber Ajansına, Sudan'da kiralandığı açıklanan tarım arazileri ile ilgili açıklamalarda bulunan Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi, Sudan'da arazi kiralamasının henüz gerçekleşmediğini belirterek, konuyla ilgili çalışmaların devam ettiğini dile getirdi.
Kirişçi, şunları kaydetti: “Sudan’da arazi kiralanması henüz gerçekleşmemiş olup, konuyla ilgili çalışmalarımız devam etmektedir. Tarımsal üretimin ve ticaretin artırılması amacıyla 28 Nisan 2014 tarihinde imzalanan ve yasal prosedürü 19 Kasım 2015 tarihinde tamamlanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Sudan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İkili Tarımsal İşbirliği ve Ortaklığına İlişkin Anlaşma gereğince, pilot çiftlik için 12 bin 500 hektar ve Türk özel sektör firmaları yatırımları için 780 bin 500 hektar olmak üzere toplam 793 bin hektar tarım arazisinin Türk Sudan Uluslararası Tarım ve Hayvancılık Anonim Şirketi’ne teslimi Sudan’da yaşanan hükümet değişikliği ve dünyada yaşanan Covid-19 nedenleri ile gerçekleşmemiştir. Dolayısıyla herhangi bir tarımsal faaliyet de yapılmamıştır.”
Ortada arazi yok ama!
Diğer taraftan, arazi kiralaması gerçekleşmemesine rağmen TİGEM bünyesinde kurulan şirkete atanan Bakan danışmanlarına maaş, ikramiye ve prim adı altında ödeme yapılması manidar bulunuyor. Bilindiği üzere 2018 TİGEM bünyesinde kurulan şirkete, görevden alınan Bekir Pakdemirli, gizemli danışmanlarını (Selim Gençler, Ecmel Ercan) atayarak buradan hiç bir iş yapmadan maaş, ikramiye ve prim adı altında ödemeler yapılmıştı.
Yönetim kurulu başkan ve üyelerine kıyak maaş ödemesi devam ediyor mu?
Vahit Kirişçi'nin Tarım Bakanı olmasıyla birlikte Türk Sudan Uluslararası Tarım ve Hayvancılık Anonim Şirketi’nin Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü olan Ecmel Ercan görevden alınarak yerine Hasan Gezginç getirilmişti. Hasan Gezginç, TİGEM Genel Müdürlüğüne atanınca şirketteki görevi de sona ererken, Gezginç, kendisinin şirketten her hangi bir ücret almadığını açıklamaştı. Gezginç'in görevden ayrılmasıyla birlikte Türk Sudan Uluslararası Tarım ve Hayvancılık Anonim Şirketi’nin Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürlüğüne kimin atandığı açıklanmazken, yönetim kurulu başkan ve üyelerine maaş, ikramiye, prim ödemesinin yapılıp yapılmadığı ise bilinmiyor.
Başlamadan biten proje
Türkiye’nin yurt dışında ilk kez Sudan’dan tarım arazisi kiralayarak, özel sektör ortaklığı ile gerçekleştirmeyi planladığı tarımsal yatırım projeleri Sudan’ın söz verdiği arazileri teslim etmemesi nedeniyle hayata geçirilemedi. Sudan’da 5 bölgede 780 bin 500 hektar arazide tarımsal yatırım yapılması için 2015 yılında anlaşma yapıldı.
Sudan’da kiralanan tarım arazilerine ilişkin Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi’ne 2019 yılında yapılan başvuruya gelen yanıt Türkiye’nin Sudan’da tarımsal yatırım projesinin başlamadan sona erdiğini ortaya çıkarmıştı. CİMER’e yapılan başvuruya, Araştırma Planlama Ve Koordinasyon Daire Başkanlığı’nın verdiği yanıtta, Türk özel sektör firmalarının Sudan’da 5 bölgede 780bin 500 hektar arazide tarımsal yatırım yapmasının özendirilmesi hedeflendiği ancak söz konusu arazilerin Sudan Cumhuriyeti tarafından ortak şirkete teslim edilemediğinden, Türk yatırımcılar tarafından herhangi bir tarım arazisinin kiralanamadığı kaydedildi. CİMER’in verdiği yanıta göre, tarımsal üretimin ve ticaretin artırılması amacıyla 28 Nisan 2014 tarihinde imzalanan ve yasal prosedürü 19 Kasım 2015 tarihinde tamamlanan “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Sudan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İkili Tarımsal İşbirliği ve Ortaklığına İlişkin Anlaşma” kapsamında; Türk özel sektör firmalarının, Sudan’da 5 bölgede 780 bin 500 hektar arazide tarımsal yatırım yapmasının özendirilmesinin hedeflendiği belirtilerek, “Ancak, söz konusu araziler Sudan Cumhuriyeti tarafından ortak şirkete teslim edilemediğinden, Türk yatırımcılar tarafından herhangi bir tarım arazisi kiralanmamıştır” denildi.
Her şey belirsiz
Anlaşmada yer alan Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün (TİGEM) Sudan’da 12 bin 500 hektar alanda “Örnek Çiftlik Kurulması Projesi”nin de arazilerin teslim edilmemesinden kaynaklı olarak hayata geçirilemediği belirtilirken; söz konusu arazilerin TİGEM’e tahsisi yapılmadığından herhangi bir tarım üretiminin de gerçekleştirilmediği kaydedildi. Sudan’da Nisan ayında Sudan Lideri El Beşir’in devrilmesiyle sonuçlanan darbe ile birlikte yaşanan son gelişmelerin yatırımlara etkisi hakkındaki soruya verilen yanıtta “Hedeflenen yatırımlarla ilgili olarak da Sudan Cumhuriyeti tarafından olumsuz bir açıklama yapılmamıştır” denildi.
