• Geniş tanımlı işsizlik dar tanımlı işsizliğin iki katı!
• Geniş tanımlı işsiz sayısı 7 milyon 607 bin!
• Geniş tanımlı işsiz sayısı salgın öncesine göre 1 milyon 35 bin arttı!
• Genç kadın işsizliği yüzde 28,3!
DİSK-AR, Haziran 2022 dönemini kapsayan TÜİK tarafından 10 Ağustos 2022’de yayımlanan işsizlik verilerine ilişkin “İşsizlik ve İstihdamın Görünümü” raporunu yayımladı.
TÜİK’in Haziran 2022 Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçları 10 Ağustos 2022’de yayımlandı. Mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 10,3, mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsizlik oranı (âtıl işgücü) ise yüzde 20,4 seviyesinde gerçekleşti. TÜİK’e göre Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı (mevsim etkisinden arındırılmış) 2022 Haziran ayında bir önceki aya göre 136 bin kişi azalarak 3 milyon 541 bin kişi oldu.
DİSK-AR tarafından TÜİK verilerinden yararlanarak yapılan hesaplamaya göre mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsiz sayısı iseHaziran 2022’de 7 milyon 607 bin kişi olarak gerçekleşti. TÜİK’e göre Haziran 2019’da yüzde 13,7 olan işsizlik Haziran 2022’de yüzde 13,5 olarak gerçekleşti. Ancak aynı yıllarda geniş tanımlı işsizlik yüzde 19,1’den yüzde 20,4’e yükseldi
Geniş tanımlı işsiz sayısı 7 milyon 607 bin!
Haziran 2022 döneminde mevsim etkisinden arındırılmış (MEA) dar tanımlı işsizlik yüzde 10,3, zamana bağlı eksik istihdam ile işsizlerin bütünleşik oranı (işsizlik 2) yüzde 13,9; işsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı (işsizlik 3) yüzde 17,1 ve âtıl işgücü oranı (işsizlik 4, geniş tanımlı işsizlik) ise yüzde 20,4 olarak açıklandı (Grafik 2).
Haziran 2019’da 318 bin olan zamana bağlı eksik istihdam (MEA) sayısı, Haziran 2022’de Covid-19 salgınının da etkisiyle 1 milyon 241 bin kişiye yükseldi. Haziran 2019’da 1 milyon 783 bin olan
potansiyel işgücü sayısı ise Haziran 2022’de 2 milyon 825 bine yükseldi.
TÜİK’in âtıl işgücü oranından hareketle yaptığımız hesaplamaya göre mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsiz sayısı Haziran 2022’de 7 milyon 607 bin olarak gerçekleşti.
TÜİK’in işsiz sayısı İŞKUR’un altında!
İŞKUR’un kayıtlı işsiz sayıları kayıtlara, TÜİK’in işsizlik verileri ise ankete dayalı olarak hesaplanmaktadır. İki kurumun metodolojileri farklı da olsa İŞKUR tarafından aylık istatistik bültenlerinde açıklanan kayıtlı işsiz sayıları işsizliği anlamamız açısından önemli göstergedir. Olağan seyirde İŞKUR’un kayıtlı işsiz sayılarının TÜİK’in işsiz sayılarına yansıması beklenir. Ancak uzun bir süredir iki kurumun işsiz sayıları arasındaki farklar birbirinden zıt bir eğilim izlemektedir.
İŞKUR’un Haziran 2021 ile Haziran 2022 arasında son 1 yıllık dönemde kayıtlı işsiz sayısı 2 milyon 950 binden 3 milyon 568 bine yükseldi, kayıtlı işsiz sayısında yaklaşık yüzde 21’lik bir artış gerçekleşti.
TÜİK’e göre ise son 1 yılda dar tanımlı işsiz sayısı 136 bin kişi azaldı. İŞKUR’a göre son 1 yılda toplamda 617 bin kişi işsiz olduğu için İŞKUR’a başvurdu. Bu başvuruların 329 bini kadın, 288 bini ise erkek işsizlerden oluştu (Grafik 3). Son 1 yılda İŞKUR’a kayıtlı kadın işsizlerin sayısı 329 bin iken TÜİK’e göre ise son 1 yılda kadın işsizliği 129 bin arttı. Erkek işsizliği ise 99 bin azaldı. Cinsiyete göre TÜİK ile İŞKUR arasındaki uçurumun artmaya devam ettiği görülmektedir. Bu sebeple İŞKUR ile TÜİK arasındaki sayılardaki bu uyumsuzluğun sorunlu olduğunu düşünüyoruz.
Geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 28,3!
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tahminlerine göre salgının işgücü piyasalarındaki etkisi kadınlar aleyhine devam ediyor. ILO’nun güncel tahminleri çalışılan saatlerde toplumsal cinsiyet eşitliği için gerileme olduğuna işaret ediyor. Salgın öncesinde kadınlar ve erkekler arasındaki çalışılan saat farkı fazlaydı. Ancak salgın sonrasında işgücü piyasalarında beklenen toparlanma kadın ve erkekler arasındaki çalışılan saat farkını kapatmak hususunda yetersiz kalındığı ifade edilmektedir.
Zengin ülkeler ile yoksul ülkeler arasındaki cinsiyete göre çalışılan saat uçurumu daha da belirgin hale geliyor.
Yüksek gelirli ülkelerde çalışılan saatlerdeki eşitsizlik yoksul ülkelere göre daha hızlı kapanıyor. Yine de ILO’ya göre yüksek gelirli ülkelerde dahi nispeten kapanan bu farkın salgın öncesi seviyelere getirilmesi tahminlere göre yaklaşık 30 yıl sürmesi bekleniyor.
TÜİK’e göre de kadın işsizliği tüm işsizlik türlerinde en yüksek kategori olarak görülmeye devam ediyor. Mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı erkeklerde yüzde 8,5 iken kadınlarda yüzde 13,8’e yükseldi. Geniş tanımlı işsizlik (âtıl işgücü) erkeklerde yüzde 16, kadınlarda ise yüzde 28,3’a yaklaşmıştır. Geniş tanımlı kadın işsizliği ile geniş tanımlı erkek işsizliği arasındaki fark 12,3 puandır.
Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı erkeklerde yüzde 12,1 iken kadınlarda yüzde 17,5’tir. İşsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı erkeklerde yüzde 12,6 iken kadınlarda yüzde 25,1 seviyesindedir.
Haziran 2022 itibarıyla kadınlarda mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsiz sayısı 1 milyon 601 bin ve geniş tanımlı işsiz sayısı 3 milyon 772 bindir. Erkeklerde ise dar tanımlı işsiz sayısı 1 milyon 940 bin ve geniş tanımlı işsiz sayısı 3 milyon 830 bindir (Grafik 5).
Haziran 2022 HİA verilerine göre işsizlik türlerinin en yüksek olduğu kategori bu ay da yüzde 28,3 ile geniş tanımlı kadın işsizliği oldu. İkinci yüksek işsizlik kategorisi ise genç kadınlarda gerçekleşmiştir. Haziran 2022’de genç kadın (15-24) işsizliği 27,9’dur. Bilindiği gibi salgın döneminde diğer işsizlik kategorilerine göre kadın işsizlik türleri genele göre çok daha yüksek gerçekleşti ve bu eğilim devam ediyor.
Geniş ve dar tanımlı işsizlik arasındaki fark 10,4 puan
Türkiye’de 2018 Eylül’de başlayan ekonomik kriz ve 2020 Mart ayından bu yana yaşanan salgınının da etkisiyle işgücü piyasası dışına çıkış eğilimi artıyor. Zamana bağlı eksik istihdamda artış ve iş bulma ümidinin kaybedilmesine paralel olarak dar ve geniş tanımlı işsizlik oranları arasındaki fark giderek açılıyor. Örneğin, Ocak 2019’da dar tanımlı işsizlik yüzde 13,6 iken geniş tanımlı işsizlik yüzde 19,7 olarak gerçekleşmişti. Bu dönemde geniş tanımlı işsizlik dar tanımlı işsizlikten 6,1 puan yüksekti.
Haziran 2022’de ise dar tanımlı işsizlik yüzde 10,3 iken geniş tanımlı işsizlik yüzde 20,4 olarak
gerçekleşti. Dar ve geniş işsizlik arasındaki fark bu dönemde 10,4 puan oldu. Dar ve geniş işsizlik arasındaki makasın bu denli açılmasının en önemli nedeni salgın dönemindeki işten çıkarma yasağının dar tanımlı işsizliği sınırlı düzeyde tutmuş olması ve işbaşında olunan sürenin azalmasıdır. Böylece dar tanımlı işsizlik sınırlı kalırken geniş tanımlı işsizlik fırlamıştır.
