Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu'nda değişiklik yapılmasına dair kanun 18 Nisan Cuma günü kabul edildi. TBMM Genel Kurulu'nda AKP’li vekillerin oylarıyla geçen 15 maddelik kanun Cumhurbaşkanı’nca onaylanır ve Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilmez ise yürürlüğe girecek.
İlk organize istihbarat örgütü kabul edilen İkinci Abdülhamit’in Yıldız Teşkilatı ve İttihat Terraki Cemiyeti’ne atfedilen Teşkilat-ı Mahsusa’nın çalışma ilkeleri gizliydi. 1926’da MİT’in selefi olarak kurulan Milli Emniyet Hizmetleri Riyaseti’nden MEH/MAH, sonra 1984’te yürürlüğe giren Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı MİT Yasası’nda yapılan köklü değişiklikle cumhuriyet tarihinin en geniş gizli servis yetkileri kabul edilmiş oldu.
Yasanın kabulüyle birlikte İlk kez “Taleplerin karşılanması” ilkesi getirildi ve her vatandaş, MİT’ten gelen her türlü talebi öncelikle yerine getirmekle yükümlü kılındı. MİT’in isteklerini yerine getirenler için hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk doğmaması da yasal güvence altına alındı.
Tüm kamu kurumları ile özel kurumlar ve kuruluşlar, kullanımlarında bulunan her türlü malzeme, ekipman, teçhizat ve cihaz talep edildiğinde geçici olarak MİT’e devir edilecek. Kurumlar MİT'in taleplerini öncelikli olarak yerine getirecek. Bu talepleri yerine getirenlerin hukuki ve cezai sorumluluğu olmayacak.
Savcılar, MİT görevlileriyle ilgili doğrudan işlem yapamayacak. İhbar veya şikayet aldıklarında veya şüpheyi öğrendiklerinde öncelikle MİT Müsteşarlığı’na bildirecekler. Müsteşarlığın kendi faaliyeti olduğunu belirtmesi hâlinde hiçbir işlem yapılmayacak.
MİT elemanları gözaltına alınamayacak. Ancak daha sonra soruşturma için Başbakan’dan izin talep edilebilecek. İsimsiz, imzasız, adressiz veya takma adla yapıldığı anlaşılan ya da belli bir olayı ve nedeni içermeyen, delilleri ve dayanakları gösterilmeyen ihbar ve şikayetler savcılıklarca işleme konulmayacak.
MİT Müsteşarı sadece Yargıtay'da yargılanabilecek. Bunun için de Cumhurbaşkanı'nın izni gerekecek. Cumhurbaşkanı izin vermediği sürece MİT Müsteşarı hiçbir şekilde yargılanamayacak.
Tüm devlet kurumları, meslek kuruluşları, bankalar, finans kurumları, tüm şirketler ve derneklerin bilgi, belge, veri ve kayıtları, bunlara ait arşivler, elektronik bilgi işlem merkezleri ve iletişim alt yapıları MİT’in kullanımına açılacak.
MİT, telekomünikasyon kanallarından dış istihbarat, milli savunma, terörizm ve uluslararası suçlar ile siber güvenlikle ilgili bütün verileri toplayabilecek.
MİT mensupları görevlerini yerine getirirken "ceza ve infaz kurumlarındaki tutuklu ve hükümlülerle önceden bilgi vermek suretiyle görüşebilecek, görüşmeler yaptırabilecek, görevinin gereği milli güvenliği tehdit eden bütün yapılarla irtibat kurabilecek.
Teşkilat, istihbarat topladığı kişilerin kimliklerini değiştirebilecek, gizli çalışmalar için şirketler kurabilecek. MİT'te görev alan veya alacak kişilerin güvenilirliklerini ve uygunluklarını belirlemek için yalan makinesi uygulaması dahil, test teknik ve yöntemlerini kullanabilecek.
MİT belgelerini temin eden, çalan, sahte olarak üreten veya yok eden kişiye 4 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası verilecek. Ajanlar ve ailelerinin kimliklerini herhangi bir yolla ifşa edenler ile sahte teşkilat kimliği düzenleyen ya da kullananlara 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası uygulanacak. MİT belgelerini radyo, televizyon, internet, sosyal medya araçları ile her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim araçları vasıtasıyla yayanlar hakkında 3 yıldan 9 yıla kadar hapis cezası uygulanacak. MİT görevlilerini engelleyenlere 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilecek.
Önleyici istihbarat ve analiz amacıyla yabancıların kendi aralarındaki iletişimleri ve ankesörlü telefonlarla gerçekleştirilen iletişim MİT ajanlarınca hiçbir sınırlama olmaksızın takip edilebilecek.
Teşkilatta görev yapanların yanı sıra emekliler de demirbaş silahları ve kişisel silahlarını emekli olduklarında da yerleşim yerleri dahil her yerde taşıyabilecekler. Bunun için silahların müsteşarlık kaydına geçirilmesi yeterli olacak.
MİT, istihbari faaliyetler için görevlendirilenlerin kimliklerini değiştirebilecek, kimliğin gizlenmesi için her türlü önlemi alabilecek, tüzel kişilikler kurabilecek.
Telekomünikasyon kanallarından geçen dış istihbarat, milli savunma, terörizm ve uluslararası suçlar ile siber güvenlikle ilgili verileri toplayabilecek.
MİT mensupları ile istihbarat hizmetlerine yardımları teşvik edilenler ve bunların eş, çocuk, ana, baba ve kardeşleri MİT müsteşarının onayıyla Terörle Mücadele Kanunu'nda yer alan koruma tedbirlerinden yararlandırılacak. MİT mensuplarının görevlerini yerine getirirken, görevin niteliği gereği veya görevin ifası nedeniyle diğer kişilere verdiği zararlar, idare tarafından tazmin edilecek. "Şeffaf" hâle gelen hükümler! Başbakan Yardımcısı Beşir Atalay'ın verdiği önerge ile eklenen Meclis'te bir 'Güvenlik ve İstihbarat Komisyonu' kurulması yönündeki düzenleme yasaya eklendi. Partilerin milletvekilli sayılarına göre 17 kişiden oluşacak komisyonda üyeler, görüşmeleri açıklayamayacak ve sır olarak saklayacak. Komisyon MİT, polis, Jandarma ve Mali Suçları Araştırma Kurulu MASAK'ın Başbakanlık'a göndereceği, Başbakanlık'ın da birleştirerek Meclis'e göndereceği yıllık raporu görüşmekle görevli olacak. Ancak Mart ayında komisyona sunulacak bu raporda devlet sırrı niteliğindeki bilgiler yer almayacak. Komisyonun görevleri arasında 'denetim' olmayacak. Komisyon toplantılarını 'kapalı' yapacak, gizlilik esasına göre çalışacak.
Yasayı yorumlayan Başbakan Yardımcısı Beşir Atalay, yapılan değişiklik ile bazı hükümlerin “şeffaf” hâle getirildiğini belirtti. BDP Grup Başkan Vekili İdris Baluken ise "Genel Kurul'a getirilen MİT yasa teklifinin, çözüm sürecinin ilerlemesi için gerekli olan müzakere çerçeve yasası ile bir ilgisi yok" dedi.
