Gündem Çocuk Derneği, Kobane eylemlerinde en az 4 çocuğun yaşamını yitirdiğini, 10 çocuğun ağır yaralandığını ve 110 çocuğun gözaltına alındığını açıkladı.
Kobane'de gerici IŞİD çetelerinin düzenlediği saldırıları protesto amacıyla 6-7 Ekim tarihlerinde düzenlenen eylemlere katılan çocukların durumu ile ilgili hazırlanan raporda;
“Başta devlet olmak üzere tüm yetişkinleri;
hiçbir şekilde ayırımcılık yapmadan, tüm çocukların yüksek yararını gözetmeye,
var olan şiddeti durdurmaya ve sokağa çıkan, eylemlere katılan çocukların taleplerine kulak vererek onlara kendilerini ifade edebilecekleri olanakları, araçları yaratmaya,
birarada yaşamanın temelini oluşturacak etkili bir barış ortamını çocuklarla birlikte inşa etmeye çağırıyoruz.” denildi.
Kobane'deki IŞİD saldırılarını protesto etmek amacıyla düzenlenen eylemelrde 6-7 Ekim 2014 günü çocukların yaşadıkları hak ihlalleriyle ilgili hazırlanan rapor;
Kobane’deki IŞİD saldırısını protesto etmek amacıyla 6 Ekim 2014 gecesinden bu yana Türkiye’nin pek çok yerinde (Diyarbakır, Batman, Mardin, Hakkari, Siirt, Şırnak, Urfa, Muş, Mersin, Adana, Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa, Eskişehir, Antep, Van, Antakya, Samsun, Çanakkale, Hopa, Denizli, Kocaeli, Antalya, Çorum) yaşanan protesto eylemlerinde çocuklar; kolluk kuvvetlerinin (asker ve polis) şiddet kullanımı ve keyfi uygulamaları başta olmak üzere pek çok hak ihlaline maruz kalmıştır.
Türkiye’de çocuk tanımı “18 yaş altındaki bireyler” olarak yapılmaktadır. Türkiye’nin 1995 yılında onayladığı BM Çocuk Hakları Sözleşmesi başta olmak üzere pek çok uluslararası sözleşme ve belgeyle çocukların haklarını ihlal etmeme, onlara saygı gösterme ve onları üçüncü kişilerden koruma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Olaylar sırasında devletin bu yükümlülüklerini yerine getirmediği ve özellikle de polis şiddeti ile çocukların haklarını birebir ihlal ettiği tespit edilmiştir. Çocuklar protesto eylemlerine katılanlara yönelik saldırıda bulunan bazı sivil çetelerin silahlı saldırılarına da maruz kalmıştır.
Yaşanılan süreçte ne yazık ki çocukların “yaşam hakkı”, “işkence ve kötü muameleden korunma hakkı”, “sağlık hakkı”, “eğitim hakkı”, “örgütlenme ve ifade özgürlükleri”, “çocuğa özgü adalet sisteminden yararlanma hakkı”, “özel hayatın korunması ve gizliliği ilkesi” ihlal edilmiştir.
Bilgi notunda derlenen hak ihlalleri basına yansıyan haberlerden, İnsan Hakları Derneği’nin ilgili şubelerinden ve ilgili illerin barolarının çocuk hakları komisyonu üyesi avukatlarından ve diğer hukukçularla yapılan görüşmelerden derlenmiştir. Basın haberleri ve görüşme yapılan tanıkların verdikleri bilgilere göre;
1. Devletin; oturma eylemi ve destek çadırı gibi barışçıl ve pasif eylemlere bile yoğun şiddet uygulayarak şiddetin tırmanmasına yol açtığı,
2. Çocukların protesto eylemlerine katıldığı,
3. Eylemler sırasında kolluk güçlerinin çocukların yüksek yararı ilkesini göz ardı ederek kullandığı biber gazı ve tazyikli su kullanıma maruz kaldığı,
4. Kolluğun kullandığı biber gazı sebebiyle çocukların ölümle ve ağır yaralanmayla sonuçlanan yaşam hakkı ihlaline maruz kaldığı,
5. Çocukların zaman zaman kolluk güçlerinin kasti şiddet tutumlarıyla karşı karşıya kaldıkları (Örneğin bir tanığın verdiği biliye göre; 7 Ekim 2014 gündüz saatlerinde Diyarbakır’da çocukları kovalayan bir akrebin, çocukların bir siteye girmesinin ardından site kapısını kırarak çocukları kovalamaya devam ettiği bildirildi)
6. Protesto eylemlerine katılanlara polis dışında da bazı gruplar tarafından çeşitli silahlarla saldırıldığı, bu saldırılardan çocukların da ölüm ve ağır yaralanmayla sonuçlanan yaşam hakkı ihlaline uğradığı,
7. Çocukların yakalanma ve gözaltı süresinde kaba dayak, darp ve kötü muameleye maruz kaldığı bildirilmiştir.
8. Bir diğer önemli not da; Terörle Mücadele Kanunu ve 2911 Sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununa aykırı davranmaktan yakalanan ve gözaltına alınan çocukların sayısına ve yaşadıklarına ilişkin bilgilerin sınırlı olduğudur. Bilgi toplandığı sırada çocukların gözaltı süresinin henüz dolmamış olması ve sokağa çıkma yasağı sebebiyle avukatların henüz bütün çocuklara ulaşamamış olduğudur. Bu nedenle gözaltı sayısı ve bu süreçte yaşanan işkence ve kötü muamele bilgisi en az olarak düşünülmelidir.
9. Yaralanmaların belirtilen sayıların dışında çok daha fazla olduğu ancak yaralananların sağlık kuruluşlarına gitmekten çekindikleri için sayının eksik olduğu,
10. Olaylar sebebiyle 6 ilde sokağa çıkma yasağı ilan edilirken okulların da kapatıldığı,
11. Bazı basın kuruluşları ve sosyal medya kullanıcıları olaylara ilişkin bilgi aktarımında bulunurken çocukların kimlik bilgilerini açık ettiği, eylem fotoğrafları yayınlarken çocukların kişisel bilgilerini koruma konusunda duyarsız davrandığı,
12. Olaylara doğrudan katılmayan çocukların ise erişebildikleri basın ve internet aracılığıyla olaylara tanık olduğu tespit edilmiştir.
ÇOCUKLARIN MARUZ KALDIKLARI BAZI HAK İHLALLERİ
A-Ölümle Sonuçlanan Yaşam Hakkı İhlali: 4 Çocuk
Sinan Toprak (16)
Mardin’in Dargeçit ilçesinde Hüda-Par tarafından silahla açılan ateş sonucunda yaşamını kaybetti
Yusuf Çelik ( 17)
Siirt’in Kurtalan ilçesinde polisin ateş açması sonucunda yaşamını kaybetti.
Davut Nas ( 17-19)
Siirt’te polisin ateş açması sonucunda hayatını kaybetti.
Hüseyin Dakak ( 17)
Diyarbakır’da Hüdapar’la göstericiler arasında çıkan silahlı çatışma sırasından yaşamını kaybetti.
B-Yaralanmayla Sonuçlanan Yaşam Hakkı İhlali : En az 10 Çocuk
E.Ç. (18)
Mardin’de polisin kullandığı gaz fişeğinin kafasına isabet etmesi sonucunda ağır yaralandı.
A.M. (12)
12 yaşındaki A., Suruç’taki protesto eylemleri sırasında polisin attığı gaz fişeği ile yaralandı.
S .X. (13)
13 yaşındaki S., Batman’da HUDAPAR’ın açtığı ateş sonucunda ağır yaralandı.
A.B. (12)
12 yaşında A., Hakkari’de polis panzerinin çarpması sonucunda yaşamını kaybetti. (Özgür Gündem).
X.X. (15)
Adı belirlenemeyen15 yaşındaki çocuk İstanbul Gazi Mahallesi’nde polisin kullandığı gaz fişeği ile yaralandı.
3 Çocuk:
Sivillerin pompalı tüfekten açtığı ateş ile yaralandı.
1 Çocuk:
Hakkari’nin Şemdinli ilçesinde 1 çocuk polisin açtığı ateş sonucunda yaralandı.
M. D. (18):
İstanbul Gazi mahallesindeki olaylarda polisin açtığı ateş sonucunda ağır yaralandı. 9 Ekim günü M’nin beyin ölümü gerçekleştiği bilgisi basına yansıdı.
C- Gözaltına Alınan Çocuklar
En az 110 Çocuk
İllere Göre Dağılım:
İzmir: 12, Diyarbakır: 48, Van: 8, Ankara: 3, Mersin: 9, Batman: 9, Cizre: 3, Mardin: 1, Siirt: 15, İstanbul:2
(İllere göre verilen gözaltı rakamları henüz tüm çocukların gözaltı süresi dolmaması ve bazı illerde sokağa çıkma yasakları dolayısıyla avukatların çocuklara ulaşamaması sebebiyle sınırlıdır).
AYRICA ÇOCUKLAR BU SÜREÇTE…
0-18 yaş arasında her yaştan çocuk, yaşanılan olaylar sebebiyle özellikle fiziksel ve psikolojik şiddete bolca tanıklık etmiş ve şiddet deneyimi yaşamıştır. Tanık oldukları, deneyimledikleri ve izledikleri kadarıyla demokratik yollarla taleplerin iletilmeye çalışılmasına şiddet yoluyla cevap verildiğini öğrenmişlerdir.
Erişebildikleri ve kendilerine sunulan bilgiler doğrultusunda “yetişkinlerin” kin ve nefret söylemlerine tanık olmuşlardır. Dolayısıyla çocukların barış, bir arada yaşama kültürü ve demokrasiye duydukları güvenin sarsılması kaçınılmaz bir sonuç olarak karşımıza çıkmaktadır.
Eylemlere doğrudan veya dolaylı olarak katılan çocukların günlük yaşam akışı bozulmuştur. Okullar kapatılmış, sokağa çıkma yasağına maruz kalmışlardır. Şiddet deneyimi veya şiddete tanıklık sonucu çocuklarda korku, huzursuzluk, gerginlik ve belirsizlik oluşması ve bazılarının uykusuzluk, endişe, korku hali vb. travma sonrası bozuklukların yerleşmesi olasıdır.
GÜNDEM ÇOCUK DERNEĞİ (9 Ekim 2014)
Çocuk Hakları Merkezi
