Bolivya’da seçimleri Eva Morales’in partisi “Sosyalizme Doğru Hareket” kazandı. ABD emperyalizminin desteği ile gerçekleştirilen darbe sonrası ülkesinden kaçmak zorunda kalan Morales’in destekçileri farklı bir adayla girdikleri seçimi epey bir fark ile kazandılar. Bu kazanım elbette ki tüm bölge açısından çok önemli.
Bu seçim bize Bolivya’dan Brezilya’ya, Arjantin’den Venezüela’ya burjuvaziyi temsil eden güçler ile halkın çıkarlarını savunan güçler arasında çetin bir savaş verildiğini gösteriyor. Bu ülkelerde iktidarın bir sağa bir sola savrulduğuna tanıklık ediyoruz. Bazı yerlerde halk kazanımlarını korumakta ve ilerletmekte direnirken, bazı yerlerde geçici yenilgiler uğruyor. Bunda elbette ki en önemli etken ülke burjuvazilerinin yoğun saldırısı. Diğer taraftan ise bu ülkelerde işçi sınıfının, halkın, ilericilerin, devrimcilerin, sosyalistlerin, komünistlerin desteğini alan iktidarlar siyasal, ekonomik ve toplumsal yaşamı toplumcu bir şekilde dönüştürmekte zorlanıyorlar.
Yine Bolivya seçimleri ile ilgili bu değerlendirme yazısında açıkça görüleceği gibi dünyanın baş belası, katil Amerika iktidarı ne kadar zayıfsa, Amerikan egemenleri kendi içlerinde ne kadar birbirlerini boğazlama derdine düşmüşse dünya haklarının mücadelesi de o kadar kolaylaşıyor. Umuyoruz ki ABD egemenlerinin ABD seçimleri sonrasında bugünkü gibi kendi iç çatışmaları ve bölünmüşlükleri sürer.
Arce’nin Zaferi Morales’in Ulusal Projesine Dönüşü Yansıtmıyor
İngilizce'den çeviren: Ozan Eray Gökçin
Yazının orjinali: Lucas Leiroz / BRICS information portal
“Bolivya’da Sosyalizme Doğru Hareket”inin ( SDH, Evo Morales’in Partisi’nin), büyük zaferi ile Güney Amerika ülkeleri için yeni bir değişim çağının yolu açılmış oldu. Mevcut Bolivya siyaset sahnesi o kadar kutuplaşmış durumda ki, seçim yolunun açılması ile son bulan protestolar ve polis şiddeti olaylarının ve bir takım belirsizliklerin yeniden ortaya çıkmasından korkuluyor.
Bolivya’da Arce’nin rakipleri ile arasındaki fark o kadar büyük ki çok beklemeden Bolivya’nın yeni devlet başkanı olduğunu açıkladı. Sayıma göre, oyların %53’ünü Arce almış durumda. En yakın rakibi Mesa %30, üçüncü büyük aday Luis Fernando Camacho ise Santa Cruz bölgesini kazandığı halde ulusal ölçekte %14 oy alabildi. Hesaplamalara göre resmi sonuçlar ile eldeki veriler arasındaki fark %1 veya %2 olabilir ki bu da Arce’nin yeni devlet başkanı olduğu anlamına geliyor.
İlginç bir şekilde, Moralesçi SDH’nin zaferi muhalefet tarafından kabul edildi ve tanındı. Jeanine Anez aynı gece seçim sonuçlarını bir tweet aracılığıyla kabullendi. Birkaç saat sonra Amerika Devletleri Örgütü Sekreteri Luis Almagro (kendisi Morales muhalefeti ve darbe destekcisi) kendi tebrik tweetini yayınladı. Son olarak diğer bir rakip Mesa yeni devlet başbakanını sosyal medya aracılığı ile kutladı.
Anlaşılan Bolivya muhalefeti seçim sonuçlarını ve demokratik süreci ve son seçimyenilgisini “kabul etti”. Fakat bir aday, Luis Fernando Camacho, Bolivya sağının en büyük provokatörü, halkın tercihinden memnun değil gibi duruyor. Camacho, geçtiğimiz yıl Morales’in istifasına giden yolda yaptığı siyasi çıkışları ile ünlenmişti ve Bolivya sağının ana ismi olmuştu. Güney Amarika’da, Brazilya Devlet Başkanı Bolsonaro gibi aşırı sağcı konuşmaları, ABD ile iş birliğini savunması ve kökten dinci fanatikliği ile Camacho için “Bolivya’nın Bolsonaro’su” olarak bahsediliyor. Camacho Arce’nin zaferini kutlamadı, seçimden üçüncü çıkmasını ve %14 oy oranını beğenmemiş. Daha ılımlı sağ kanadı temsil eden Anez ve Mesa SDH’nin zaferini kabul etme eğilimindeyken Camacho henüz ne tepki vereceğini açık etmedi.
Bu bilgiler temelinde Bolivya siyasetinin durumu ve ülkenin yakın geleceği hakkında bir takım analizler yapabiliriz. SDH karşıtı muhalefet Evo Morales’in başkanlığı dönemindeki gibi değil. O dönem çeşitli Bolivyalı siyasi gruplar Morales’i devirmek için koalisyon kurmuşlardı. Bu koalisyon şüphesiz güçlü anti-Amerikan ve sosyalist politikalar izleten Morales’in hükümetini devirmek isteyen dış merkezlerin adamları tarafından finanse ve koordine ediliyorlardı. Şimdi, Morales Bolivya’dan uzaklaştırılınca planlar değişti, koalisyonun ortak düşmanı yenildi. Yani artık yeni bir koalisyon için bir neden kalmadı.
Fakat gözden kaçırılmaması gereken bir başka etken daha var: muhalefetin stratejik koordinasyon eksikliği. Emperyalist güçlerin Bolivya ulusal siyasetine müdahale gücü özellikle ABD’nin içinde bulunduğu sosyal kaos nedeni ile son aylarda hızla düştü. Amerikan başkanlık seçimlerindeki karışıklık birçok Amerikan dış politika stratejilerini baltaladı. Trump yönetiminin önceliği yeniden seçilmek, demokratların ise iktidara gelmek. Yani, iki parti de bir sonraki Bolivya devlet başkanı’nın kim olacağı ile ilgilenmiyor. Morales’in başkanlık seçimlerine katılması yasaklandığı sürece memnun görünüyorlar.
Bu bağlamda Bolivya muhalefeti kendi haline bırakıldı. Böylece muhalefet halkın iradesi ile karşı karşıya kaldı ve kaçınılmaz sonuç: Bolivya halkının tercih ettiği parti zafer kazandı.
Fakat bu zafer yeniden Morales’in ulusal projesine dönüleceği manasına gelmiyor. Arce’nin zaferi Morales’in kişisel zaferi değil. Seçimlerde partinin rolü belirleyici oldu. Tabii ki Morales’in desteği önemliydi. Sosyalizme Doğru Partisi daha önce Maduro’yu deviren darbenin “meşruluğunu” tanımıştı, ardından tüm partiler siyasi rekabeti demokratik kurumsal çerçeve içinde sürdürmeyi savunan bir antlaşma imzaladılar. Diğer bir deyişle, şöyle veya böyle darbe meşrulaştırıldı ve Morales’in iktidara dönüş yolu kapatıldı, tam da bu yüzden ABD’nin endişesi minimum seviyede.
Fakat, bir devlet başkanın yolculuğunda seçim sadece bir başlangıçtır. Gelecek şu anda kesinlikle belirsiz. Bu sebeple Camacho’nun seçim sonuçlarını tanımayı reddetmesi Arce için önemli bir sorun. Amerikan seçimleri yakın zamanda sonuçlanacak ve dış politika için daha net çizgiler belirlenecek. Bu ne zaman olacak ve Washington Arce’ye karşı ne tutum alacak?
Eğer Amerika, Bolivya’yı kendi çıkarlarına daha bağımlı hale getirmeyi hedeflerse, Arce’yi iktidardan düşürmek için yargı manevraları veya kurumsal bir darbe veya yeni renkli devrim gibi bir şey gündeme getirebilir. Bu durumda aşırı sağcı Camacho ve destekçileri kesinlikle önemli roller üstlenecektir.
