Soma maden katliamının ardından işten çıkartılan ve mağdur olan 3 bin 334 madenciye tazminat ödemeleri başladı. Türkiye Kömür İşletmeleri tarafından yayınlanan listede 301 madencinin ölümüyle sonuçlanan davada hapis cezası alan birçok ismin de yer aldığı ortaya çıktı. Tazminat ödemelerinin ise katliamcı şirket değil, TKİ tarafından yapılacağı öğrenildi.
Manisa’nın Soma ilçesinde 13 Mayıs 2014 yılında gerçekleşen maden katliamında, 301 işçi hayatını kaybetmişti. Katliamın ardından Somalı madenciler Ankara yürüyüş eylemlerini başlattılar. Hayatını kaybeden madencilerin arkadaşları, Eynez ocağının yanı sıra, Soma Kömür İşletmeleri A.Ş.'nin işlettiği Işıklar, Atabacası ve Geventepe ocaklarında çalışan işçilerin iş akitleri feshedildi. Ancak hakları ödenmedi. Madenciler Bağımsız Maden İş Sendikası’nda örgütlendi ve 5 Ekim 2019 tarihinde Ankara yollarına düştü.
Madencilerin yürüyüşü kamuoyunda yankı buldu ve onlara tazminatlarının ödeneceği söylendi. Madenciler için 28 Temmuz 2020 tarihinde TBMM’de kanuni düzenleme yapıldı. Soma Kömür İşletmesinde çalışan madencilere tazminat ödenecekti. 22 Aralık günü Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) liste yayınladı ancak alacağı olan 3 bin 334 işçinin yarısına yakını listede yer almadı. Gerekçe ise listenin Soma Kömür İşletmeleri’nin Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirdiği ‘ahlaki nedenle işten çıkarılma ve kendi isteğiyle ayrılma’ anlamına gelen çıkış kodlarıyla işçileri işten atmasıydı. Ayrıca tazminat alacağı için dava açan işçiler de vardı ve TKİ o işçilerden de feragatname istedi.
TKİ tarafından belirlenen listeler kuruma bağlı Soma'daki Ege Linyit İşletmelerine asılırken, listede Soma katliamının sorumluları olan, ceza alan ve hapiste olan isimlerin yer alması hem madenci aileleri hem de madenciler tarafından tepki ile karşılandı.
Tutuklu sanıkların isimleri de listede
TKİ tarafından yayınlanan listede Soma maden faciasına ilişkin davada, Ramazan Doğru 22 yıl 6 ay hapis cezası, Ertan Ersoy 18 yıl 9 ay hapis cezası, Mehmet Ali Günay Çelik 11 yıl hapis cezası, Yasin Kurnaz ve Hilmi Kazık 10 yıl 10 ay hapis cezası, Hüseyin Alkan ve Mehmet Erez 10 yıl hapis cezası, Fuat Ünal Aydın ve Haluk Evinç 8 yıl 4 ay hapis cezası, Murat Bodur 6 yıl 3 ay hapis cezası aldılar. Listede davada ceza alan ve tutuksuz olan 8 kişinin de yer alması dikkatleri çekti.
Madenci aileleri öfkeli
Bağımsız Maden İş Sendikası, listede bu isimlerin yer almasına tepki gösterdi. Konuyla ilgili açıklamada bulanan Bağımsız Maden İş Sendikası Avukatı Mürsel Ünder, listede Soma maden faciasının sorumluların isimlerinin yer almasının madenci ailelerini derinden yaraladığını söyledi. Ünder, esas tazminat alması gereken birçok madencinin listede isminin yer almadığına dikkat çekerek, şunları söyledi;
*2 gün önce ödeme listesi açıklandı. 3 bin 334 kişinin bu listede ismi var. Listede mağdur olan ve işten atılan birçok mağdur madencinin ismi yok. Bunun dışında listede çok çarpıcı isimler yer alıyor. Soma katliamında dosyasında yargılanan sanıkların çok büyük çoğunluğunun ismi yer alması.
*Soma davasında 51 sanık yargılandı. 10 isim ceza aldı ve iki kişinin tutuklukları devam ediyor. İş hukukuna göre işverene kusurlu anlamında zarar vermiş işçiler tazminatsız olarak işten atılır. Ama nedense yasaya aykırı davranılarak Soma maden faciasının sorumlularını da tazminat ödeyecekler.
*Böyle bir şey kabul edilemez. Maden işçileri ve Soma katliamında hayatını kaybeden madencilerin aileleri bu duruma çok öfkeliler. Sanıklar iş hukukuna göre tazminat hakkı hak kazanamayacakken, bunu tazminat hak kazanacak şekilde gereken düzenlemenin yapılması ve bu ödemelerin TKİ üzerinden yapılması vicdanları sızlatmıştır. Bu bir adaletsizliktir. Bir an önce yanlıştan dönülerek liste yeniden düzenlenmeli.
Tazminat ödemesi doğru yapılsın
Ünder ayrıca, hesaplanan tazminatların anaparadan ödendiğini ve faizlerinin hesaplanmadığını dile getirerek, şunları söyledi;
“Şu anda hesaplanan tazminatların anaparası ödeniyor. Faiz ödemelerinin hesabı yapılmamış. Uzun süre tazminatı hesaplanmayan bir işçinin bugünkü değerinden faizi de hesaplanarak ödeme yapılır. Ama listede isimleri yer alan mağdur madencilerimize faizle birlikte değil, anapara üzerinden ödeme yapılıyor. Tazminat mağduru olan ve listede isimleri olan madencilerimizin faiz alacakları da var. Şu anda alanlar eksik para aldılar.”
Ünder, açıklanan tazminat listelerinde yaşanan aksaklıkları bir rapor haline getirdiklerini ve TBMM'de gurubu bulunan partilerin grup başkanvekilleri ile İçişleri Bakanlığı'na gönderdiklerini ifade etti. Ünder açıklamasına şöyle devam etti;
*Bu keyfi uygulamalara son verilmesi gerekiyor. Buradaki işçiler Soma Katliamından sonra mağdur olan işçiler olduğu tartışmasızdır. Çeşitli oyun ve dalaverelerle TKİ'nin doğru bir şekilde tazminat ödemeleri yapması gerekiyor.
*Tazminat konusunda mağdur olan maden işçileri itiraz dilekçelerini sunmaya başladı. Tazminat ödemelerinde yaşanan eksiklikleri ve hatalı durumları bir rapor haline getirip TBMM'de gurubu bulunan tüm siyasi partilerin grup başkanvekillerine gönderdik.
*Çıkardıkları yasanın takipçisi olmalarına ve yapılması gerekenlerin bir an önce yapılması yönünde talepte bulunduk. İçişleri Bakanlığı ve TKİ yetkilileri ile görüşme yaptık. Yaşanan hukuksuzlukların bir an önce sona erdirilmesi konusunda taleplerimiz oldu.
Listeler yeniden düzenlenmeli
Bağımsız Maden İş Sendikası Örgütlenme Uzmanı Kamil Kartal ise TKİ'ye tazminat listelerinin yeniden düzenlemesi konusunda çağrıda bulunarak, Soma faciasının sorumlularını isimlerinin listeden bir an önce çıkartılması gerektiğini dile getirdi.
Kartal yaptığı açıklamada, “Soma katliamında yargılanan ve ceza alanların isimleri tazminat alacaklarının listesinde yer alıyor. Soma'lı madencilerin katillerine devletin kurumu olan TKİ üzerinden tazminat ödenmeye çalışıyor. Bu konuda çıkartılan torba yasa katiller için değil, katliamın mağduru olan işten çıkartılan madenciler içindir. Asılan listede isimlerini görünce büyük şaşkınlık ve üzüntü yaşadık. Bu listeler bir an önce düzeltilmeli. Ayrıca listede isimleri yer almayan ancak mağdur olan maden işçilerimizin de tazminatlarını ödenmesini talep ediyoruz.” ifadelerini kullandı.
