- Mutfak harcamasında “pandemi şartları” devam ediyor.
- Dört kişilik ailenin açlık sınırı 2.736 TL, yoksulluk sınırı ise 8.912 TL
- Mutfak enflasyonu aylık yüzde 0,63; on iki aylık yüzde 16,66 oranında…
- Bekar bir çalışanın aylık yaşam maliyeti tutarı 3.317 TL
Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş), çalışanların ‘geçim şartlarını’ ortaya koymak amacıyla hazırladığı “Açlık ve Yoksulluk Sınırı” araştırmasının Mart 2021 ayı sonuçlarını açıkladı.
Küresel salgın Kovid-19 virüsü, başta sağlık olmak üzere ekonomik ve sosyal alanda tüm ülkeleri etkilemiştir. Yaklaşık bir yıldır ülkemizi ve özellikle çalışanları doğrudan etkileyen, iş ve yaşam şartlarını, geçmişle kıyaslanamayacak ölçüde, kötüleştiren pandeminin olumsuz etkileri halen devam etmektedir.
Çalışanların iş ve gelir güvencesi -yapılan kimi düzenlemelere karşın- gerilemiş, özellikle geçim şartları bozulmuş, satın alma güçleri önemli ölçüde azalmıştır. Özellikle gıda fiyatlarında görülen artışın genel fiyat artışlarının üzerinde gelişim göstermesi, çalışanların harcamalarında ağırlıklı yer kaplayan “mutfak” harcamalarını taşınmaz boyuta getirmiştir.
Türk-İş Araştırmasının Mart 2021 ayı sonucuna göre;
- Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 2.735,97 TL,
- Gıda harcaması ile birlikte giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk sınırı) 8.911,97 TL,
- Bekâr bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ ise aylık 3.316,59 TL oldu.
Dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması (mutfak masrafı) bir yıl öncesine göre 391 TL ve yapılması gereken toplam harcama tutarı (aile bütçesi) 1.273 TL artış gösterdi. Yılın ilk üç ayı sonunda, hesaplamaya temel alınan hane halkının toplam harcamasına gelen ek yük 476 TL oldu.
Bugün ülkenin temel gündem konusu yine çalışanlar ve emeklilerinin geçim şartlarıdır. “İnsan onuruna yaraşır” iş ve yaşama şartlarını sağlayacak uygulamalardır.
Türk-İş’in verileri temel alındığında “mutfak enflasyonu”ndaki değişim 2021 Mart ayı itibariyle şu şekilde olmuştur:
• Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması gereken asgari harcama tutarı bir önceki aya göre yüzde 0,63 oranında artış gösterdi.
• Yılın ilk çeyreği itibariyle fiyatlardaki artış yüzde 5,64 oranında oldu.
• Gıda enflasyonunda son on iki ay itibariyle artış oranı yüzde 16,66’dır.
• Yıllık ortalama artış oranı ise bu ay da yüzde 17,68 olarak hesaplandı.
Türk-İş hesaplamasına temel alınan gıda ürünlerinin fiyatlarında 2021 Mart ayı itibariyle gözlenen değişim harcama grupları itibariyle şu şekilde olmuştur:
• Süt, yoğurt, peynir grubunda; bu ay önemli bir fiyat değişikliği tespit edilmedi. Kutu içinde farklı gramajlarda satışa sunulan süt ve yoğurt ürünü fiyatı ortalaması, kilograma dönüştürülerek alındı. Hesaplamada klasik beyaz peynir (inek sütü) dikkate alındı.
• Et, tavuk, balık, sakatat, bakliyat ürünlerinin bulunduğu grupta; geçen ay fiyat artan kıyma ve kuşbaşı et fiyatı aynı kaldı ve fakat tavuk fiyatında artış görüldü. Sakatat (ciğer, yürek, böbrek) ürünleri fiyatı değişmedi. Balık fiyatları, ortalamada aynı kaldı. Yumurta fiyatı -düşük de olsa biraz arttı. Bakliyat ürünleri (kuru fasulye, kırmızı-yeşil mercimek, nohut, barbunya vb.) fiyatlarında bu ay yine değişiklik olmadı, sadece tedarikte yaşanan bazı sıkıntılar nedeniyle farklı markaların ürünleri raflarda yerini aldı.
• Sebze-meyve fiyatları, mevsim geçişi ile birlikte bazı ürünlerin pazar tezgâhlarında yerini alması veya kaybetmesi ile birlikte fiyat değişikliği gösterdi. Bu ay 20 sebze ve 8 meyve olmak üzere toplamda 28 üründeki fiyat değişimi izlendi ve hesaplamaya temel oldu. Pandemi nedeniyle hafta sonu uygulanan kısıtlama ve sokağa acıkma yasağının kısmen kaldırılmasına rağmen “pazar esnafı” vatandaşların gelmediğini ve satışlarının gerilediğini ifade etti.
Hesaplamada her zaman olduğu gibi mevsim sebze ve meyveleri temel alındı. Yaş sebze-meyve ortalama kilogram fiyatı bu ay biraz artışla 7,48 TL olarak (geçtiğimiz ay 7,25 TL) hesaplandı. Ortalama sebze kilogram fiyatı 7,38 TL ve ortalama meyve fiyatı ise 7,75 TL’ye yükseldi.
Hesaplama yapılırken -her zaman olduğu gibi- pazarda yaygın bulunan mevsim ürünleri esas alındı. Ürünlerin tek tek ağırlığı yerine harcama sepetindeki meyve-sebze tüketiminin toplam miktarından hareket edildi.
• Ekmek, pirinç, un, makarna, bulgur, irmik gibi ürünlerin bulunduğu grupta; Ankara’da ekmek fiyatındaki artış valilik onayından geçmediği için -şimdilik- değişmedi, ancak artan girdi maliyetleri fırıncı esnafın şikâyet konusu olmaya devam etti. Bu grupta yer alan diğer ürün fiyatlarında önemli bir değişiklik tespit edilmedi.
• Son grup içinde yer alan gıda maddelerinden; tereyağı, margarin ve ayçiçeği yağı fiyatı değişmezken, zeytinyağı fiyatı arttı. Hesaplamada dikkate alınan siyah ve yeşil zeytin ortalama fiyatı aynı kaldı. Yağlı tohum (ceviz, fındık, fıstık, ayçekirdeği vb.) ürünlerinde de fiyat değişikliği olmadı, ancak bazı marketlerde bu ürünlerde yürütülen kampanya sonucunda indirim dikkati çekti. Baharat ürünleri (kimyon, nane, karabiber vb.) fiyatı bu ay yine değişmedi. Çay ve ıhlamur yanı sıra reçel, pekmez fiyatı ile salça fiyatı da bu ay aynı kaldı, bal ve tuz fiyatı ise artış gösterdi.
