Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, üretici-market fiyat farkının Mart ayında 5 katı bulduğunu bildirdi. Bayraktar, hükümetin üreticilere sahip çıkmasını istedi.
-“Markette kuru soğan 4,9 kat, patates 4,2 kat, lahana 4,1 kat, maydanoz 3,9 kat, süt 3,3 kat daha fazlaya tüketiciye satılmaktadır”
-“Üretici market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 386,43 ile kuru soğanda yaşandı, fiyat farkı patateste yüzde 316,25, lahanada yüzde 305, maydanozda 288, sütte yüzde 227,47 oldu”
-“Son bir yılda üretici fiyat artışlarındaki en önemli etkenlerden birisi girdi fiyatlarındaki artıştır”
-“Son bir yılda DAP gübresi yüzde 75, üre gübresi fiyatı ise yüzde 85,8 arttı”
-“Üreticide fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 32 azalmayla kuru soğan olurken, patateste düşüş yüzde 20 oldu”
-“Özellikle pandemi dolayısıyla kuru soğan ve patateste talepte yaşanan daralmanın pazarlama sorunlarına yol açması fiyatlarda düşüşe neden oldu”
-“Halen depoda olan ürünlerin pazarlanması konusunda Hükümetimiz üreticimize sahip çıkmalıdır”
-“Patates ve soğan gibi birçok üründe arz talep dengesini kuracak bir üretim planının üretici işbirliğiyle sağlanması gerekiyor”
-“Ekonomik örgütlerin özellikle hasat dönemlerinde piyasada alım yapmaları sağlanmalıdır”
TZOB Başkanı Şemsi Bayraktar yaptığı açıklamada, mart ayında markette 22, üreticide 7 üründe fiyat artışı; markette 18, üreticide 12 üründe fiyat düşüşü olduğunu, üreticide 13 üründe fiyatların değişmediğini bildirdi. Üretici ve tüketici fiyatları arasındaki farkın bir türlü kapanmadığına dikkat çeken Bayraktar, kuru soğanın 4.9 kat, patatesin 4.2 kat, lahananın 4.1 kat, maydanozun 3.9 kat, sütün 3.3 kat daha fazlaya tüketiciye satıldığını vurguladı.
Girdi fiyatları bazı ürünlerde maliyeti artırdı
Mart ayında takip edilen ürünlerin bazılarında görülen fiyat artışlarında girdilerdeki fiyat artışları etkili olmuştur. Başta gübre olmak üzere elektrik, zirai ilaç, sulama ücretleri, yem fiyatları son bir yılda fazla artmıştır. Girdi fiyatlarında görülen kur baskısı fiyatları yükseltti. Ancak kurdaki düşüşler fiyatlara yansımamaktadır. Özellikle gübre ve yem fiyatları son zamanlarda çiftçimizi zorlamaktadır. Son bir yılda enflasyon yüzde 15,61 artarken, DAP gübresi fiyatı yüzde 75 ve üre gübresi fiyatı yüzde 85,8, besi yemi fiyatları yıllık bazda yüzde 40,7 ve süt yemi ise 43,9 artmıştır.
Çiftçi borçları faizsiz olarak yapılandırılmalı
Gıda ithalatının pahalı olduğu bu dönemde hem üretimi artırmak hem de tüketicilerin ihtiyacını karşılamak zorundayız. Bu nedenle çiftçilerimizin rahat üretim yapmasını temin etmek için Bankalara ve Tarım Kredi Kooperatiflerine ödeyemediği için takibe düşen borçları ile yüksek faizle yapılandığı borçları faizsiz olarak uzun vadeye yayılmalı ve ödeme kolaylığı getirilmelidir.
Yapılması gerekenler
Üretimde istikrar için üretim planlaması yapılmalı, sözleşmeli üretim yaygınlaştırılmalı, ürün ihtisas havzaları ve piyasa düzenleyici kuruluşlar oluşturularak fiyatlarda istikrar sağlanmalı, üretim doğru yerde, doğru zamanda ve doğru miktarda ekonomik olarak iç ve dış talebe göre planlanmalı, üretici örgütlenmesine önem verilmeli, üretim maliyetleri düşürülmelidir.
Salgın hastalıkla mücadele ettiğimiz bu dönemde marketlerde fiyat artışı olan ürün sayısının yüksek olduğu dikkate alındığında, tüketicilerimizin makul fiyatlardan ürün temin edebilmesi için, en azından çok tüketilen ürünlerdeki market fiyatlarının yakından takip edilmesi, denetimlerin artırılması ve piyasa düzeninin sağlanması gerekmektedir. Tüm kesimlerin sorumlu davranarak piyasaları bozanlara fırsat verilmemeli ve gıdaya uygun fiyatla erişimin kolaylaştırılması sağlanmalıdır.
Salgın hastalık döneminde gıdaya erişimin ne kadar zor ve önemli olduğu bir kez daha görülmüştür. Çiftçilerimiz istikrarlı gelir elde ederek ürünlerini değer fiyattan satabilmeli, tüketicilerimiz de makul fiyatlardan ürün temin edebilmelidir.”
