Kamuda memur istihdamı son üç yılda yüzde 5 artarken işçi istihdamı yüzde 200 arttı. Sözleşmeli personel sayısındaki artış ise yüzde 104'ü buldu. Buna göre, sözleşmeli personel sayısı, 500 bini aştı.
DİSK/Genel İş Sendikası, "Genel İşler İşkolunda İstihdam Raporu'nu yayımladı. Araştırmaya göre, kamuda güvenceli istihdam alanı olarak görülen memurluğun yerini daha güvencesiz istihdam alam olarak tanımlanan sözleşmeli personel ve işçi istihdamı almaya başladı.
Kamuda memur istihdamı son üç yılda 139 bin 148 kişiyle yüzde 5 artarken işçi istihdamı 808 bin 234 kişiyle yüzde 200 arttı. Sözleşmeli personel sayısındaki artış yüzde 104 ile 256 bin 260 kişiyi bulurken, 246 bin 294 kişiden 502 bin 554'e yükseldi. Yine rapora göre, kamuda istihdam, özel sektörde istihdamın oldukça gerisinde kaldı. 2020 yılının ikinci çeyreğinde kamu sektöründe istihdam 4 milyon 791 binken, özel sektörde istihdam, kamunun 5 katından fazla bir düzeye çıkarak, 26 milyon 823 bin oldu. Kamuda memur istihdamı son üç yılda yüzde 5 artarken işçi istihdamı yüzde 200 arttı. Sözleşmeli personel sayısındaki artış ise yüzde 104'ü buldu. Buna göre, sözleşmeli personel sayısı, 500 bini aştı.
Dört çalışandan biri kadın, genç işçi sayısı artıyor
DİSK/Genel İş Araştırma Dairesi tarafından hazırlanan rapora göre, genel işler işkolunda ve belediyelerde istihdamın yapısı son yıllarda değişti. 2017 yılının aralık ayında çıkarılan 696 sayılı KHK ile belediyelerde taşeron işçiliğinin yerini, belediye şirket işçiliği aldığına dikkat çekilen raporda, genel işler işkolu ve özelde de belediyelerde istihdam ve sendikalaşma ile kamuda istihdamın durumuna ilişin güncel veriler ve değerlendirmelere yer verildi. Araştırmaya göre, genel işkolundaki işçi sayısının 876 bini bulmasına karşın 696 sayılı KHK ile getirilen işkolu değişikliklerinden sonra işçi sayısı 118 bin kişi azalırken 2020'de imzalanan toplu iş sözleşmelerin büyük bir çoğunluğu genel işkolunda yapıldı. Sendikalaşma oranının genel işkolunda yüzde 53 iken toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işçi oranının yüzde 40,6 olduğuna yer verilen araştırmaya göre, bu işkolunda çalışan her dört kişiden biri kadın ve kadınlardaki sendikalaşma oranın yükselme eğilimi gösteriyor, yine genç işçi istihdamında artış görüldü. Raporda göre, genel işkolunda çalışanların yüzde 67'si belediyelerde çalışırken, belediyelerdeki istihdamın yüzde 82'si işçi, belediyelerde kadrolu işçilik yüzde 10'ken, belediye şirketlerinde çalışan işçi sayısı yüzde 88'e yükseldi. Son 5 yılda en az 532 belediye işçisi iş kazalarında hayatını kaybetti. Raporda, Türkiye'de kamu istihdamı, OECD ülke ortalamasından düşük olduğuna ve özel sektör istihdamının, kamu sektöründeki istihdamın 5 katı olduğuna yer verilirken, kamu istihdamında en fazla artışın işçi statüsünde olduğuna dikkat çekildi.
Sendikalı sayısı düşük
Belediye ve belediye şirketleri tarafından yapılan tüm hizmetler ile özel sektörde genel temizlik, konut işleri, evde bakım hizmetlerini kapsayan genel işler işkolunda çalışan işçi sayısı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı temmuz ayı verilerine göre 876 bin 149 oldu. Buna göre, genel işler işkolu, tüm işkolları içerisinde altıncı büyük işkolu oldu. Rapora göre, genel işkolunda 696 sayılı KHK ile getirilen işkolu değişikliklerinden sonra işçi sayısı 118 bin kişi azaldı. Genel işler işkolunun önemli bir bölümünü oluşturan yerel yönetimlerde işkolu değişikliği nedeni ile işçi sayısı ve sendikalı işçi sayısı düştü. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı temmuz ayı verilerine göre, genel işler işkolundaki sendikalı işçi sayısı 46 bin 435 kişi azaldı. 2020 yılında imzalanan toplu iş sözleşmelerin büyük bir çoğunluğu genel işkolunda yapıldı. 2020 yılı sonu itibariyle tüm işkollarında geçerli olan 4 bin 702 toplu iş sözleşmesi 1,5 milyondan fazla işçiyi kapsamakta ve geçerli olan toplu iş sözleşmelerinin yarısı ise genel işler işkolunda akdedildi. Genel işler işkolunda imzalanan 2 bin 207 toplu iş sözleşmesinden 346 bin 235 işçi faydalanıyor.
Belediyelerde kadrolu çalışan azaldı
Genel işler işkolunda sendikalı işçi sayısı 465 bin 590 iken, toplu sözleşme kapsamında işçi sayısı 346 bin 235 olurken, genel işler işkolunda toplu iş sözleşme kapsamındaki işçi oranı yüzde 40,6 oldu. Toplam sendikalı kadın işçi oranı yüzde 10,5'ken, genel işler işkolunda sendikalı kadın işçi oranı yüzde 34,5 oldu. Bu oran, erkek işçilerde yüzde 58,9 düzeyinde. Öte yandan genel işler işkolunda çalışanların yüzde 76,5'i erkeklerden, yüzde 23,5'i kadınlardan oluşuyor. Genel işler işkolunda; 3544 yaş aralığında 312 bin 505 kişi, 45-54 yaş aralığında 244 bin 193 kişi, 25-34 yaş grubunda ise 198 bin 358 kişi çalışıyor. Rapora göre, belediyelerde kadrolu işçilik yüzde 10 iken, belediye şirketlerinde çalışan işçi sayısı yüzde 88'e yükseldi. Belediyelerde 2017 yılında yüzde 42,5 olan kadrolu işçi istihdamı, 2020 yılında yüzde 10,8'e düştü. 696 sayılı KHK sonrasında taşeron işçilerin, belediye şirketlerine geçirilmesiyle birlikte belediye şirketlerindeki işçi sayısı yüzde 403 arttı. Belediye şirket işçilerinin, belediyelerdeki toplam işçi sayısına oranı 2017'de yüzde 54,3 iken, 2020 yılında neredeyse temel istihdam biçimine dönüşerek yüzde 88,1'e yükseldi.
OECD ortalamasından düşük
Rapora göre; Türkiye, genel kamu istihdamının toplam istihdam içindeki payının en düşük olduğu OECD ülkesi. Türkiye'de toplam istihdam içinde kamu istihdam oranı yüzde 13 iken OECD üye ülke ortalamasında yüzde 17,91. Yine rapora göre, kamuda istihdam, özel sektörde istihdamın oldukça gerisinde kaldı. 2020 yılının ikinci çeyreğinde kamu sektöründe istihdam 4 milyon 791 bin iken, özel sektörde istihdam, kamuda istihdamın 5 katından fazla, 26 milyon 823 bin düzeyinde. Araştırmada önce çıkan bir diğer bulguysa kamuda, güvenceli istihdam alanı olarak görülen memurluğun yerine daha güvencesiz istihdam alanı olarak tanımlanan sözleşmeli personel ve işçi istihdamı almaya başladı. Kamuda memur istihdamı son üç yılda 139 bin 148 kişiyle yüzde 5 artarken işçi istihdamı 808 bin 234 kişiyle yüzde 200 arttı. Sözleşmeli personel sayısındaki artış yüzde 104 ile 256 bin 260 kişiyi bulurken, 246 bin 294 kişiden 502 bin 554'e yükseldi.
