tüik

• Fiyatlar artmaya devam ediyor. • Ortalama resmi enflasyon gelir gruplarının alım gücünü yansıtmıyor. • AKP döneminde yıllık resmi enflasyon 20,8 puan yükseldi. TÜFE 20 yılda yüzde 1.169, gıda enflasyonu, yüzde 1.749 arttı. • 2003:100 bazlı TÜFE Endeksi 1.269’a gıda fiyatları endeksi 1.849’a yükseldi. DİSK-AR, TÜİK verilerini temel alarak gıda enflasyonu verilerini açıkladı. Buna göre son yirmi yılda gıda enflasyonu yüzde 1750 artış gösterdi. DİSK-AR, hesaplamalarına göre emeklilerin ve dar gelirlilerin gıda enflasyonu yüzde 87-100 aralığında seyrediyor. Enflasyon oranları gerçek durumu yansıtmıyor TÜFE’deki (2003=100) değişim 2023 Mart ayında bir önceki aya göre yüzde 2,3, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 12,5, on iki aylık ortalamalara göre yüzde 70,2 ve bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 50,51 olarak gerçekleşti. Ancak TÜİK tarafından yayımlanan resmi ortalama enflasyon oranları farklı gelir gruplarının gerçeğini yansıtmıyor. Resmi ortalama enflasyon oranları düşük gelirlilerin, emekçilerin günlük yaşamda karşılaştığı ve hissettiği oranlar değildir. Bu nedenle DİSK-AR olarak TÜİK’in ham verilerinden yararlanarak emeklilerin, dar gelirlilerin, düşük gelirlilerin hissettiği gıda enflasyonunu yeniden hesaplıyoruz. Yaptığımız hesaplamaya göre gıda enflasyonu ortalama yüzde 67,9 olarak gerçekleşirken emeklilerde gıda enflasyonu yüzde 86,5 oldu. Üçüncü yüzde 20’lik gelir grubunun gıda enflasyonu yüzde 73,8 olurken, düşük gelirli ikinci yüzde 20’lik grubun gıda enflasyonu yüzde 87,5, en yoksul yüzde 20’lik gelir grubun gıda enflasyonu ise yüzde 100,2 olarak gerçekleşti. Dördüncü yüzde 20’lik gelir grubunun gıda enflasyonu yüzde 67,2 olurken, en yüksek gelir grubunun gıda enflasyonu ise yüzde 49,9 oldu. Böylece en yoksul gelir grubu yüzde 100 oranında gıda enflasyonu hissederken, en yüksek gelir grubu ise yüzde 50 oranında gıda enflasyonu hissetmiş oldu. Bu durum enflasyonun gelir gruplarına göre önemli ölçüde farklı hissedildiğini ortaya koyuyor. Gıda enflasyonu ile genel enflasyon farkı açılıyor TÜİK’e göre Yurt İçi-Üretici Fiyatları Endeksi (Yİ-ÜFE) (2003=100) ise 2023 Mart ayında bir önceki aya göre yüzde 0,44 puan artarak yıllık yüzde 62,45 olarak gerçekleşti. TÜFE ile Yİ-ÜFE arasındaki makas Mart 2023’te yaklaşık 12 puan olarak gerçekleşti. AKP enflasyonu artırmaya devam ediyor. Aralık 2002’de yüzde 29,7 olan enflasyon oranı Mart 2023’te yüzde 50,5 oldu. TÜFE ve gıda fiyatları endeksi artmaya devam ediyor. 2005 yılında 115 olan TÜFE, 2023’te 1.269’a yükseldi. 2005’te 113 olan gıda fiyatları endeksi ise 2023’te 1.849’a yükseldi. Böylece 2005’ten bu yana TÜFE 1.155 puan, gıda fiyatları endeksi 1.736 puan arttı. 2005’te yüzde 7,9 olan enflasyon oranı 2023’te yüzde 50,5’e yükseldi. 2005’te yüzde 4,8 olan gıda enflasyonu ise 2023’te yüzde 67,9’a yükseldi. Öte yandan son yıllarda gıda enflasyonu ile genel enflasyon arasındaki fark açılmaya başladı. Şubat 2023’te 2003:100 bazlı TÜFE endeksi 1.269 olurken, gıda enflasyonu endeksi 1.849 oldu.

Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG), mart ayı enflasyon araştırmalarının sonucunu açıkladı. ENAG tarafından hazırlanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (E-TÜFE) mart ayında yüzde 5.08 arttı. E-TÜFE’nin son 12 aylık artışı ise yüzde 112.51 olarak gerçekleşti. ENAG verilerine göre, şubat ayında enflasyon yüzde 7.21 artarken, yıllık artış yüzde 126.91 olmuştu. TÜİK alt grupları gösterge olarak alındığında en az aylık artış %0,00 ile sağlık en fazla yükseliş ise %11,62 ile giyim ve ayakkabı kaleminde gerçekleşti. İkinci sırada yüzde 6.94 artışla lokanta ve oteller, üçüncü sırada ise yüzde 6.54 artışla ev eşyası yer aldı.  

Geniş tanımlı işsizlik 21,3 TÜİK 2022’nin işsizlik rakamlarını açıkladı. Buna göre işsiz sayısı 2022 yılında bir önceki yıla göre 337 bin kişi azalarak 3 milyon 582 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise 1,6 puanlık azalış ile yüzde 10,4 seviyesinde gerçekleşti. Genç nüfusta işsizlik oranı yüzde 19,4 olarak izlenirken geniş tanımlı işsizlik yüzde 21,3 olarak kaydedildi. 5 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı 2022 yılında bir önceki yıla göre 337 bin kişi azalarak 3 milyon 582 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise 1,6 puanlık azalış ile yüzde 10,4 seviyesinde gerçekleşti. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 8,9 iken kadınlarda ise yüzde 13,4 olarak tahmin edildi. İstihdam oranı yüzde 47.5 oldu İstihdam edilenlerin sayısı 2022 yılında bir önceki yıla göre 1 milyon 955 bin kişi artarak 30 milyon 752 bin kişi, istihdam oranı ise 2,3 puanlık artış ile yüzde 47,5 oldu. Bu oran erkeklerde yüzde 65,0 iken kadınlarda yüzde 30,4 olarak gerçekleşti. İşgücü 2022 yılında bir önceki yıla göre 1 milyon 618 bin kişi artarak 34 milyon 334 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise 1,7 puanlık artış ile yüzde 53,1 olarak gerçekleşti. İşgücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 71,4, kadınlarda ise yüzde 35,1 oldu. İstihdam edilenlerin yüzde 15,8'i tarım, yüzde 21,7'si sanayi, yüzde 6,0'ı inşaat, yüzde 56,5'i ise hizmet sektöründe yer aldı. Bir önceki yıl ile karşılaştırıldığında sanayi sektörünün istihdam edilenler içindeki payı 0,4 puan, hizmet sektörünün payı 1,2 puan artarken, tarım sektörünün payı 1,4 puan, inşaat sektörünün payı 0,2 puan azaldı. 2022 yılında 4 milyon 866 bin kişi tarım sektöründe, 6 milyon 663 bin kişi sanayi sektöründe, 1 milyon 846 bin kişi inşaat sektöründe, 17 milyon 378 bin kişi hizmet sektöründe istihdam edildi. Bir önceki yıl ile karşılaştırıldığında istihdam edilenlerin sayısı tarım sektöründe 82 bin kişi azalırken, sanayi sektöründe 520 bin, inşaat sektöründe 69 bin, hizmet sektöründe 1 milyon 450 bin İstihdam oranı en yüksek iller En yüksek istihdam oranı yüzde 54,1 ile TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) Bölgesi'nde gerçekleşti. En düşük istihdam oranı ise yüzde 33,8 ile TRC3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) Bölgesi'nde oldu. İşgücüne katılma oranı en yüksek bölge TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) oldu En yüksek işgücüne katılma oranı yüzde 58,7 ile TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) Bölgesi'nde gerçekleşti. En düşük işgücüne katılma oranı ise yüzde 41,5 ile TRC3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) Bölgesi'nde oldu. İşsizlik oranı en yüksek iller İşsizlik oranı en yüksek bölge yüzde 19,2 ile TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) iken, işsizlik oranı en düşük bölge yüzde 6,2 ile TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) oldu. Genç nüfusta işsizlik 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı 2022 yılında bir önceki yıla göre 3,2 puan azalarak yüzde 19,4 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı; erkeklerde yüzde 16,4, kadınlarda ise yüzde 25,2 olarak tahmin edildi. kişi arttı. Atıl işgücü Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan atıl işgücü oranı 2022 yılında bir önceki yıla göre 3,1 puan azalarak yüzde 21,3 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 14,6 iken, işsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı yüzde 17,4 olarak gerçekleşti.

İşsizlik yine azalmış? Ocak ayında dar tanımlı işsiz sayısı 3 milyon 424 bin,  Geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 21,9 Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2023 Ocak ayı işsizlik rakamlarını açıkladı. TÜİK verilerine göre ocak ayında dar tanımlı işsiz sayısı bir önceki aya göre 166 bin kişi azalarak 3 milyon 424 bin kişi oldu. Geniş tanımlı işsizlik oranı ise 0,6 puanlık artış ile yüzde 21,9'a yükseldi. Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre; 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı 2023 yılı Ocak ayında bir önceki aya göre 166 bin kişi azalarak 3 milyon 424 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise 0,5 puan azalarak yüzde 9,7 seviyesinde gerçekleşti. Kadınlar işsiz İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 7,7 iken kadınlarda yüzde 13,7 olarak tahmin edildi. İstihdamda son durum İstihdam edilenlerin sayısı 2023 yılı Ocak ayında bir önceki aya göre 354 bin kişi artarak 31 milyon 837 bin kişi, istihdam oranı ise 0.5 puan artarak yüzde 48,9 oldu. Bu oran erkeklerde yüzde 66,9 iken kadınlarda yüzde 31,2 olarak gerçekleşti. İşgücü 2023 yılı Ocak ayında bir önceki aya göre 188 bin kişi artarak 35 milyon 260 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise 0,2 puanlık artış ile yüzde 54,1 olarak gerçekleşti. İşgücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 72,5 iken kadınlarda yüzde 36,1 oldu. Genç işsizliği 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,5 puanlık artış ile yüzde 20,2 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı; erkeklerde yüzde 16,5, kadınlarda ise yüzde 26,6 olarak tahmin edildi. İstihdam edilenlerden referans döneminde işbaşında olanların, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalışma süresi 2023 yılı Ocak ayında bir önceki aya göre 0,7 saat artarak 44,9 saat olarak gerçekleşti. Geniş tanımlı işsizlik Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan atıl işgücü oranı 2023 yılı ocak ayında bir önceki aya göre 0,6 puanlık artış ile yüzde 21,9 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 15,3 iken potansiyel işgücü ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 16,7 olarak tahmin edildi.

- Kayıtlı Tam Zamanlı İstihdam (KATİ) sadece 22,2 milyon! - Çalışma çağındaki 65 milyon kişinin sadece 22,2 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı işlerde çalışıyor! - 2022 4. çeyreğinde geniş tanımlı işsiz sayısı 8 milyona dayandı! - Her 100 kadından sadece 19’u kayıtlı ve tam zamanlı istihdamda! - Gerçek genç işsizliği yüzde 39,4, genç kadın işsizliği ise yüzde 49,9! DİSK-AR “İşsizlik ve İstihdamın Görünümü (2022 4. Çeyrek) Raporu” açıklandı! Rapora göre, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2022 4. çeyrek dönemine ait Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) 17 Şubat 2023’te yayımlandı. 2022 4. çeyrek dönemi Ekim, Kasım ve Aralık 2022 aylarını kapsıyor ve TÜİK’in yeni metodolojisine dayanıyor. Bilindiği gibi TÜİK, Mart 2021’den beri aylık ve üç aylık verileri ayrı ayrı açıklıyor. Aylık veriler daha sınırlı iken üç aylık veriler daha geniş bir kapsama sahiptir. TÜİK, mevsim etkisinden arındırılmış istihdamda 2021 yılı 4. çeyrek ile 2022 yılı 4. çeyrek arasındaki bir yıllık dönemde 148 bin kişilik bir artış olduğunu açıkladı. Böylece 2022 yılı 1. çeyreğinde 29 milyon 948 bin olarak açıklanan mevsim etkisinden arındırılmış istihdam edilenlerin sayısı 2022 yılı 4. çeyreğinde 31 milyon 460 bin olarak hesaplandı. 2022 4. çeyreğinde mevsim etkisinden arındırılmış istihdam oranı ise yüzde 48,4 olarak gerçekleşti. Ancak TÜİK’in resmi istihdam verileri de tıpkı dar tanımlı işsizlik verileri gibi işgücü piyasasına ilişkin gerçeğin sadece sınırlı bir kısmını gösteriyor. İstihdam verileri tek başına istihdamın niteliği konusunda bilgi vermiyor. Bu nedenle alternatif işsizlik hesaplamaları yanında alternatif istihdam hesaplamalarına da ihtiyaç vardır! İstihdamın niteliği DİSK-AR, TÜİK’in dar tanımlı işsizlik hesaplamasının yetersizliği nedeniyle 2010 yılından bu yana alternatif geniş tanımlı işsizlik hesaplaması yapıyor. DİSK-AR yıllardır yaptığı alternatif geniş tanımlı işsizlik hesaplamasının ardından alternatif istihdam hesaplamasına da başladı. Kayıtlı ve Tam Zamanlı İstihdam (KATİ) olarak adlandırdığımız alternatif istihdam hesaplamasının ilkini “İşsizlik ve İstihdamın Görünümü-Haziran 2021” isimli raporda, 2021 ilk çeyreği için yayımlamıştık. İşsizlik ve istihdam verileri bir bütün oluşturuyor. Sadece işsizliğe bakmak işgücü piyasalarından yaşanan gelişmeleri tam olarak anlamaya yetmiyor. Bilindiği gibi TÜİK düzenli olarak istihdam sayısını ve oranlarını açıklıyor. Ancak açıklanan istihdam oranlarının istihdamın niteliğine ilişkin yeterli bilgi vermekten oldukça uzaktır. Bu sebeple DİSK-AR istihdamın niteliğine göre bir ayrıma giderek yeni bir istihdam verisi hesaplamaya başladı. DİSK-AR’ın yeni hesaplamaya başladığı istihdam verisinin adı: Kayıtlı ve Tam Zamanlı İstihdam (KATİ). KATİ tüm istihdamı değil kayıtlı ve tam zamanlı olarak çalışanların oranını ortaya koymaktadır. KATİ istihdamın ne kadarının sigortalı ve tam zamanlı çalıştığını ortaya koymayı amaçlıyor. Böylece kayıtsız istihdam ile kısmi ve eksik istihdam dışında kalan tam zamanlı ve sigortalı olarak çalışanların sayısı ve oranı ortaya çıkıyor. KATİ oranı kayıtlı tam zamanlı istihdamın 15+ yaş kurumsal olmayan nüfusa bölünmesiyle hesaplanıyor. TÜİK’in resmi istihdam oranı 2022 4. çeyrekte yüzde 48,4 olarak açıklanırken, DİSK-AR tarafından TÜİK verilerinden hareketle hesaplanan Kayıtlı Tam Zamanlı İstihdam (KATİ) oranı yüzde 34,2 olarak gerçekleşti. Kadınlarda resmi istihdam oranı yüzde 31,3 iken KATİ oranı yüzde 19,6 ve erkeklerde resmi istihdam oranı yüzde 65,8 olarak açıklanmışken KATİ oranı yüzde 49,2 olarak hesaplandı (Grafik 2). Böylece KATİ oranı resmi istihdam oranından genelde 14,2 puan, kadınlarda 11,7 ve erkeklerde ise 16,6 puan düşük olarak gerçekleşti. DİSK-AR tarafından yapılan KATİ hesaplamasıyla çalışma çağındaki (15+ yaş) 65 milyon kişinin sadece 22,2 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı istihdam (KATİ) kapsamında çalıştığı ortaya çıktı. Çalışma çağındaki 32,8 milyon kadının ise sadece 6,4 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı istidamda (KATİ), çalışma çağındaki 32 milyon erkeğin ise 15,8 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı istidamda yer alıyor (Grafik 3). Bu durum nispeten nitelikli istihdamın düşüklüğünü ortaya koyuyor. Geniş tanımlı işsizlik yüzde 20,8! TÜİK’e göre mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsiz sayısı 2022 yılı 4. çeyrekte, 2021 4. çeyreğe göre 148 bin kişi artarak 3 milyon 583 bin olarak gerçekleşti. DİSK-AR tarafından TÜİK verilerinden yararlanarak hesaplanan geniş tanımlı işsiz sayısı ise 2022 4. çeyrekte 7 milyon 896 bin olarak hesaplandı. TÜİK tarafından 2022 4. çeyrekte yüzde 10,7 olarak açıklanan mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı bir yılda 0,7 puan azalarak yüzde 10,2 olarak, mevsim etkisinden arındırılmış âtıl işgücü (geniş tanımlı işsizlik) oranı ise 2021 yılı 4. çeyreğine göre 1,7 puan azalışla yüzde 20,8 olarak açıklandı. Böylece 2022 4. çeyreğinde (mevsim etkisinden arındırılmış) dar tanımlı işsizlik oranı ile mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsizlik oranı arasında 10,6 puanlık, mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsiz sayısı ile geniş tanımlı işsiz sayısı arasında ise 4 milyon 313 bin kişilik bir fark ortaya çıkmış oldu. Geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 28,1! Bilindiği gibi kadın işsizliği ülkemizde ortalama işsizlikten daha yüksek iken, kadın istihdam oranı ortalama istihdam oranından daha düşüktür. Öte yandan Covid-19 döneminde tüm dünyada yaşanan iş kayıplarından kadınlar erkeklere göre orantısız bir biçimde olumsuz etkilendiği ve bunun ülkemizde de benzer bir eğilim gösterdiği biliniyor. ILO’nun tahminlerine göre çalışılan saatlerde toplumsal cinsiyet eşitsizliğini sürüyor. TÜİK’in 2022 4. çeyrek üç aylık verilerine göre hem dar hem geniş tanımlı işsizliğin cinsiyete göre dağılımına bakıldığında kadınlarda işsizliğin daha yüksek olduğu görülüyor. 2022 4. çeyreğinde dar tanımlı işsizlik erkeklerde yüzde 8,5 ve kadınlarda ise yüzde 13,6 olarak açıklandı. Geniş tanımlı işsizlik (âtıl işgücü) oranı ise erkeklerde yüzde 16,8 ve kadınlarda yüzde 28,1 olarak gerçekleşti (Grafik 4). Böylece kadınlarda dar tanımlı işsizlik oranı erkeklerden 5,1 ve geniş tanımlı işsizlik oranı ise 11,3 puan yüksek seyrediyor. TÜİK tarafından 2022 yılı 4. çeyrekte dar tanımlı kadın işsizliği 1 milyon 618 bin ve erkek işsizliği ise 1 milyon 965 bin olarak açıklandı. TÜİK verilerinden yararlanarak hesapladığımız geniş tanımlı işsiz sayısı ise kadınlarda 3 milyon 821 bin ve erkeklerde ise 4 milyon 77 bin olarak gerçekleşti (Grafik 5). Kadın geniş tanımlı işsizliğinin dar tanımlı kadın işsizliğine göre yüksek olmasının en önemli sebebi kadınlar arasında zamana bağlı eksik istihdam edilenler ile ümitsizler, iş aramayıp çalışmaya hazır olanlar ve iş arayıp işbaşı yapamayacak olanları içeren potansiyel işgücünün yüksekliğidir. Geniş tanımlı genç işsizliği yüzde 39,4! Gençlerde işsizlik oranının diğer yaş gruplarına göre yüksek olduğu biliniyor. Buna ek olarak Covid-19 döneminin işgücü piyasalarında yarattığı tahribattan gençler daha fazla etkilendi. Bu etki sürüyor. Salgın döneminde gençler işgücü piyasasından daha hızlı çekildi. İşi olmayan milyonlarca genç ya iş aramayı bıraktı ya da işgücü piyasasına girişlerini geciktirdi. 3 TÜİK genç işsizliğini 2022 4. çeyreğinde yüzde 19 olarak açıkladı (Grafik 6). Ancak TÜİK verileri genelde olduğu gibi gençlerde de gerçek durumu yansıtmaktan uzak. TÜİK verilerinden yararlanarak hesapladığımız 15-24 yaş arası genç nüfusta geniş tanımlı işsizlik oranı 2022 yılı 4. çeyreğinde yüzde 39,4 olarak gerçekleşti (Grafik 6). Böylece geniş tanımlı genç işsizliği dar tanımlı genç işsizliğinden 20,4 puan fazla olarak gerçekleşti. Genç kadınlarda geniş tanımlı işsizlik ise daha yüksek oranda seyretmeye devam ediyor. 15-24 yaş arası erkeklerde dar tanımlı işsizlik yüzde 15,2 ve geniş tanımlı işsizlik yüzde 33,2 olarak hesaplanırken, 15-24 yaş arası genç kadınlarda ise dar tanımlı işsizlik yüzde 25,6,geniş tanımlı işsizlik yüzde 49,9 olarak hesaplandı (Grafik 6). Böylece dar tanımlı işsizlik geniş tanımlı işsizlikten genç erkeklerde 18 puan ve genç kadınlarda ise 24,3 puan yüksek seyrediyor.