tüik

Enflasyon Araştırma Grubu'nun verilerine göre Türkiye'de enflasyon yıllık bazda yüzde 121.62 olarak gerçekleşti. Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG), ocak ayı enflasyon verilerini açıkladı. Verilere göre enflasyon (E-TÜFE), yıllık bazda yüzde 121.62 olarak gerçekleşti. E-TÜFE, ocak ayında bir önceki aya göre yüzde 9.26 yükseldi. İstanbul’un enflasyonu ocakta yüzde 79,68 İstanbul Ticaret Odası (İTO) 2023 Ocak ayına ilişkin İstanbul’un enflasyonunu dün açıklamıştı. Açıklamaya göre, İstanbul'un ocak ayı enflasyonu yıllık bazda yüzde 79,68 oldu. Yıllık enflasyon üçüncü ayında da gerilerken, aylık bazda ise sert yükseliş dikkat çekti. 2022 Aralık'ta bir önceki aya göre yüzde 2,94 artan İstanbul Ücretliler Geçinme İndeksi, 2023 Ocak'ta yüzde 5,94 yükseldi.

- Geniş tanımlı işsiz sayısı pandemi öncesine göre 2,4 milyon arttı! - Hem geniş hem dar tanımlı işsizlik artıyor - Resmi işsizlerin yüzde 90’ı işsizlik ödeneği alamıyor! - Geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 20,8! - Geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 27,5! DİSK-AR “İşsizlik ve İstihdamın Görünümü Raporu (Ocak 2023)” yayımlandı. DİSK-AR raporuna göre, TÜİK’in Kasım 2022 Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçları 10 Ocak 2023’te yayımlandı. Mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 10,2, mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsizlik oranı (âtıl işgücü) ise yüzde 20,8 seviyesinde gerçekleşti. TÜİK’e göre Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde dar tanımlı işsiz sayısı (mevsim etkisinden arındırılmış) 2022 Kasım ayında bir önceki aya göre 23 bin kişi artarak 3 milyon 576 bin kişi oldu (Grafik 1). DİSK-AR tarafından TÜİK verilerinden yararlanarak yapılan hesaplamaya göre mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsiz sayısı ise Kasım 2022’de 7 milyon 872 bin kişi olarak gerçekleşti. TÜİK’e göre Kasım 2019’da yüzde 13,3 olan işsizlik Kasım 2022’de yüzde 10,2 olarak gerçekleşti. Ancak aynı yıllarda geniş tanımlı işsizlik yüzde 18,4’ten yüzde 20,8’e yükseldi (Grafik 1). İşsizlerin yaklaşık yüzde 90’ı işsizlik ödeneği alamıyor! İşsizlik yüksek düzeyde seyrederken dar tanımlı işsizlerin ezici çoğunluğunun işsizlik ödeneğinden yararlanamadığı ortaya çıktı. İşsizlik ödeneğinden yararlanma koşullarının ağır olması ve işsizlik sigortası kaynaklarının amacı dışında kullanılması sebebiyle işsizlerin büyük çoğunluğu işsizlik ödeneğinden yararlanamıyor. Kasım 2022’de TÜİK toplam dar tanımlı işsiz sayısını 3 milyon 576 bin kişi olarak açıkladı. İŞKUR’un Kasım 2022 verilerine göre ise bu ayda işsizlik ödeneği alabilenlerin sayısı 408 binde kaldı. Böylece Kasım 2022’de resmi işsizlerin sadece yüzde 11,4’ü işsizlik sigortası alabildi. 3 milyonu aşkın işsiz işsizlik ödeneğinden yoksun kaldı. Bu da işsizlerin yaklaşık yüzde 88,3’ünün işsizlik ödeneğinden yararlanmadığı anlamına geliyor (Grafik 2). Geniş tanımlı işsiz sayısı 7 milyon 872 bin! Kasım 2022 döneminde mevsim etkisinden arındırılmış (MEA) dar tanımlı işsizlik (işsizlik 1) yüzde 10,2, zamana bağlı eksik istihdam ile işsizlerin bütünleşik oranı (işsizlik 2) yüzde 14,3; işsiz ve potansiye işgücünün bütünleşik oranı (işsizlik 3) yüzde 16,9 ve âtıl işgücü oranı (işsizlik 4, geniş tanımlı işsizlik) ise yüzde 20,8 olarak açıklandı (Grafik 3). Kasım 2019’da 342 bin olan zamana bağlı eksik istihdam (MEA) sayısı, Kasım 2022’de 1 milyon 450 bin kişiye yükseldi. Kasım 2019’da 1 milyon 637 bin olan potansiyel işgücü sayısı ise Kasım 2022’de 2 milyon 845 bine yükseldi. TÜİK’in âtıl işgücü oranından hareketle yaptığımız hesaplamaya göre mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsiz sayısı Kasım 2022’de 7 milyon 872 bin olarak gerçekleşti. Geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 27,5 TÜİK’e göre de kadın işsizliği tüm işsizlik türlerinde en yüksek kategori olmaya devam ediyor. Mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı erkeklerde yüzde 8,8 iken kadınlarda yüzde 12,9 olarak gerçekleşti. Geniş tanımlı işsizlik (âtıl işgücü) erkeklerde yüzde 17,0, kadınlarda ise yüzde 27,5 olarak hesaplandı. Geniş tanımlı kadın işsizliği ile geniş tanımlı erkek işsizliği arasındaki fark 10,5 puandır (Grafik 4). Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı erkeklerde yüzde 13 iken kadınlarda yüzde 16,8’dir. İşsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı erkeklerde yüzde 13 iken kadınlarda yüzde 24 seviyesindedir (Grafik 4). Kasım 2022 itibarıyla kadınlarda mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsiz sayısı 1 milyon 538 bin ve geniş tanımlı işsiz sayısı 3 milyon 760 bindir. Erkeklerde ise dar tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 38 bin ve geniş tanımlı işsiz sayısı 4 milyon 139 bindir (Grafik 5). Kasım 2022 HİA verilerine göre işsizlik türlerinin en yüksek olduğu kategori yüzde 27,5 ile genç kadın (15-24 yaş) işsizliği oldu. İkinci yüksek işsizlik kategorisi ise geniş tanımlı kadın işsizliğidir. Kasım 2022’de geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 23,9’dur (Grafik 6). Bilindiği gibi salgın döneminde diğer işsizlik kategorilerine göre kadın işsizlik türleri genele göre çok daha yüksek gerçekleşti ve bu eğilim devam ediyor. Geniş ve dar tanımlı işsizlik arasındaki fark 10,6 puan Geniş tanımlı işsizlik oranı ile dar tanımlı işsizlik oranı arasındaki puan farkı açılma eğilimini sürdürüyor. Zamana bağlı eksik istihdamda artış ve iş bulma ümidinin kaybedilmesine paralel olarak geniş tanımlı işsizlik oranı artıyor ve dar tanımlı işsizlik ile arasındaki makas açılıyor. Örneğin, Ocak 2019’da dar tanımlı işsizlik yüzde 13,6 iken geniş tanımlı işsizlik yüzde 19,7 olarak gerçekleşmişti. Bu dönemde geniş tanımlı işsizlik dar tanımlı işsizlikten 6,1 puan yüksekti. Kasım 2022’de ise dar tanımlı işsizlik yüzde 10,2 iken geniş tanımlı işsizlik yüzde 20,8 olarak gerçekleşti (Grafik 7). Dar ve geniş işsizlik arasındaki fark bu dönemde 10,6 puan oldu. Dar ve geniş işsizlik arasındaki makasın bu denli açılmasının en önemli nedeni zamana bağlı eksik istihdam sayısı, ümidini kaybedenlerin, iş aramayıp çalışmaya hazır olanların ve iş arayıp işbaşı yapamayacak olanların sayısındaki artıştır. Böylece dar tanımlı işsizlik sınırlı kalırken geniş tanımlı işsizlik arasındaki fark açılmaktadır.

- Fiyatlar artmaya devam ediyor, yıllık enflasyon yükseliyor. - 2021 Aralık’ta yüzde 36,1 olan enflasyon bir yılda 28,1 puan arttı. - Resmi enflasyon gelir gruplarının alım gücünü yansıtmıyor. DİSK-AR tarafından yapılan hesaplamaya göre emeklilerin ve dar gelirlilerin enflasyonu yüzde 99-115 bandında seyrediyor. - 2005’ten bu yana TÜFE 1.005 puan, gıda fiyatları endeksi 1.439 puan yükseldi. TÜFE’deki (2003=100) değişim 2022 Aralık ayında bir önceki aya göre yüzde 1,18, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 64,27 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 72,31 olarak gerçekleşti. TÜİK’e göre artışın en yüksek olduğu üç ana harcama grubu ise sırasıyla, yüzde 79,83 ile konut, yüzde 77,87 ile gıda ve alkolsüz içeçekler ve yüzde 73,02 ile ev eşyası oldu. TÜİK tarafından yayımlanan resmi enflasyon oranları farklı gelir gruplarını yansıtmıyor. Resmi enflasyon oranları düşük gelirlilerin, emekçilerin günlük yaşamda karşılaştığı ve hissettiği oranlar değildir. Bu nedenle DİSK-AR olarak TÜİK’in ham verilerinden yararlanarak emeklilerin, dar gelirlilerin, düşük gelirlilerin hissettiği enflasyonu yeniden hesaplıyoruz. Yaptığımız hesaplamaya göre gıda enflasyonu ortalama yüzde 77,9 olarak gerçekleşirken emeklilerde gıda enflasyonu yüzde 99,2 oldu. Üçüncü yüzde 20’lik gelir grubunun gıda enflasyonu yüzde 84,6 olurken, düşük gelirli ikinci yüzde 20’lik grubun gıda enflasyonu yüzde 100,3, en yoksul yüzde 20’lik gelir grubun gıda enflasyonu ise yüzde 114,9 olarak gerçekleşti. Dördüncü yüzde 20’lik gelir grubunun gıda enflasyonu yüzde 77,1 olurken, en yüksek gelir grubunun gıda enflasyonu ise yüzde 57,3 oldu. Böylece en yoksul gelir grubu yüzde 114,9 oranında gıda enflasyonu hissederken, en yüksek gelir grubu ise yüzde 57,3 oranında gıda enflasyonu hissetmiş oldu. Bu durum enflasyonun gelir gruplarına göre önemli ölçüde farklı hissedildiğini ortaya koyuyor. TÜİK’e göre Yurt İçi-Üretici Fiyatları Endeksi (Yİ-ÜFE) (2003=100) ise 2022 Aralık ayında bir önceki aya göre yüzde 0,24 azalarak yüzde 97,72 olarak gerçekleşti. TÜFE ile Yİ-ÜFE arasındaki makas Aralık 2022’de 33,5 puan olarak gerçekleşti. Enflasyon artmaya devam ediyor. Aralık 2021’de yüzde 36,08 olan enflasyon oranı Aralık 2022’de yüzde 64,27 oldu. Böylece enflasyon oranı bir yılda 28,17 puan artmış oldu. TÜFE ve gıda fiyatları endeksi artmaya devam ediyor. 2005 yılında 123 olan TÜFE, 2022’de 1.128’e yükseldi. 2005’te 116 olan gıda fiyatları endeksi ise 2022’de 1.555’e yükseldi. Böylece 2005’ten bu yana TÜFE 1.005 puan, gıda fiyatları endeksi 1.439 puan arttı. 2005’te yüzde 7,7 olan enflasyon oranı 2022’de yüzde 64,3 oldu. 2005’te yüzde 4,9 olan gıda enflasyonu ise 2022’de yüzde 77,9’a yükseldi. Öte yandan son yıllarda gıda enflasyonu ile genel enflasyon arasındaki fark açılmaya başladı. 2005 Aralık’ta gıda fiyatları ortalama fiyatlardan -7 puan düşükken 2022 Aralık’ta 427 puan yüksek seyretmektedir.

ENAG Aralık ayı enflasyon verilerini açıkladı. Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) verilerine göre, enflasyon aralık ayında yüzde 5,18 arttı. Yıllık enflasyondaki artış ise yüzde 137,55 olarak açıklandı. Son 6 aylık enflasyon oranı ise yüzde 38.57 oldu. TÜİK alt grupları gösterge olarak alındığında en az aylık artış yüzde 0,56 ile Ulaştırma en fazla yükseliş ise yüzde 19,72 ile Çeşitli Mal ve Hizmetler kaleminde gerçekleşmiştir.

Tüketici güven endeksi 75,6'ya geriledi Türkiye İstatistik Kurumu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliği ile yürütülen tüketici eğilim anketi sonuçlarına göre tüketici güven endeksi, aralıkta bir önceki aya göre yüzde 1,3 oranında azalarak yüzde 75,6 oldu. Endeks kasım da 76,6 olarak gerçekleşmişti. Mevcut dönemde hanenin madde durumu aylık bazda yüzde 1,5 azalarak 57,4 oldu. Geleceğe de güven düşük Gelecek 12 aylık dönemde hanenin madde durum beklentisi yüzde 0,6'lık gerilemeyle 75,4 değerini aldı. Gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisi ise yüzde 4'luk azalışla 77,3 olarak kaydedildi. Gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi yüzde 0,7'lik artışla 92,6 olarak gerçekleşti. Eğilim nasıl ölçülüyor? Aylık tüketici eğilim anketi ile tüketicilerin maddi durum ve genel ekonomiye ilişkin mevcut durum değerlendirmeleri ile gelecek dönem beklentileri, harcama ve tasarruf eğilimleri ölçülüyor. Anket sonuçlarından hesaplanan Tüketici Güven Endeksi, 0-200 aralığında değer alabiliyor. Endeksin 100'den büyük olması tüketici güveninde iyimser duruma, 100'den küçük olması ise tüketici güveninde kötümser duruma işaret ediyor. Ocak ayındaki yüzde 73,2'lik endeks değeri de tüketicinin güven konusunda hala kötümser olduğunu gösteriyor.