tüik

Türkiye Kamu-Sen, geçen ay çalışan tek kişinin yoksulluk sınırını 3 bin 743 lira, 4 kişilik ailenin asgari geçim haddini ise 7 bin 625 lira olarak hesapladı. Türkiye Kamu-Sen Araştırma Geliştirme Merkezi, bu yılın Ekim ayına ait “Asgari Geçim Endeksi” sonuçlarını açıkladı. Araştırmaya göre, çalışan tek kişinin yoksulluk sınırı 3 bin 743 lira 67 kuruş, dört kişilik ailenin asgari geçim haddi 7 bin 625 lira 85 kuruş olarak belirlendi. Sonuçlar, 4 kişilik ailenin asgari geçim haddinin bir önceki aya göre 58 lirayla yüzde 0.78 oranında arttığını gösterdi. Çalışan tek kişinin açlık sınırı ise bir önceki aya göre yüzde 0.93 oranında yükselerek 2 bin 892 lira 24 kuruş olarak hesaplandı. Türkiye'de 4 kişilik ailenin ortalama gıda ve barınma harcamaları toplamı geçen ay 2 bin 849 lira 69 kuruş oldu. TÜİK verilerinde 1103 lira olarak belirlenen kira gideri Ekim’de ortalama maaşının yüzde 24.64'üne denk geldi. Buna göre bir memur, ortalama maaşının yüzde 63.63'ünü yalnızca gıda ve barınma harcamalarına ayırmak durumunda kaldı. Ortalama ücretle geçinen bir memur ailesinin ulaşım, sağlık, eğitim, haberleşme, giyim gibi diğer zorunlu ihtiyaçlarını karşılaması için geçen ay maaşından geriye 1628 lira kaldı.  

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2020 Ağustos dönemine ait işgücü istatistiklerini yayımladı. TÜİK verilerine göre, Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı Ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 456 bin kişi azalarak 4 milyon 194 bin kişi oldu. İşsizlik oranı 0,8 puanlık azalış ile yüzde 13,2 seviyesinde gerçekleşti. İstihdam edilenlerin sayısı 2020 yılı Ağustos döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre 975 bin kişi azalarak 27 milyon 554 bin kişi, istihdam oranı ise 2,4 puanlık azalış ile yüzde 43,9 oldu. Tarım dışı işsizlik oranı 1,0 puanlık azalış ile yüzde 15,7 oldu. İstihdam azaldı, işgücüne katılım düştü İstihdam edilenlerin sayısı 2020 yılı Ağustos döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre 975 bin kişi azalarak 27 milyon 554 bin kişi, istihdam oranı ise 2,4 puanlık azalış ile yüzde 43,9 oldu. Bu dönemde, istihdam edilenlerin sayısı tarım sektöründe 314 bin, sanayi sektöründe 91 bin, hizmet sektöründe 717 bin kişi azalırken inşaat sektöründe ise 147 bin kişi arttı. İstihdam edilenlerin yüzde 19,2'si tarım, yüzde 19,8'i sanayi, yüzde 6,2'si inşaat, yüzde 54,7'si ise hizmet sektöründe yer aldı. İşgücü 2020 yılı Ağustos döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre 1 milyon 431 bin kişi azalarak 31 milyon 749 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise 3,3 puanlık azalış ile yüzde 50,6 olarak gerçekleşti. Kayıt dışı çalışma düştü Ağustos 2020 döneminde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmadan çalışanların toplam çalışanlar içindeki payını gösteren kayıt dışı çalışanların oranı, bir önceki yılın aynı dönemine göre 3,2 puan azalarak yüzde 32,9 olarak gerçekleşti. Tarım dışı sektörde kayıt dışı çalışanların oranı bir önceki yılın aynı dönemine göre 2,8 puan azalarak yüzde 20,6 oldu.    

DİSK-AR, TÜİK tarafından açıklanan işsizlik rakamlarını değerlendiren bir rapor açıkladı. Raporda yer alan değerlendirmeye göre; "İşsizlik düşmüyor, artıyor." TÜİK Temmuz 2020 Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçlarını 12 Ekim 2020’de açıkladı. Temmuz 2020 verileri salgının en yoğun geçtiği nisan ve mayıs aylarından sonra kısmi bir gerilemenin görüldüğü ve ekonominin açıldığı dönemi yansıtıyor. Ancak istihdam ve işsizlikteki vahim tablo sürüyor. TÜİK’e göre dar işsizlik oranı 0,5 puanlık azalış ile yüzde 13,4 seviyesinde gerçekleşti ve Türkiye genelinde işsiz sayısı 2020 Temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 369 bin kişi azalarak 4 milyon 227 bin kişi oldu. TÜİK açıkladığı dar tanımlı işsizlik oranı ve işsiz sayısı Covid-19’un yarattığı tahribatı yansıtmaktan oldukça uzaktır. Nisan 2020’den bu yana uygulanan işten çıkarma yasağı nedeniyle dar tanımlı işsizlik verileri işgücü piyasalarındaki gerçek tabloyu yansıtmıyor. Kısa çalışma ödeneği ve ücretsiz ödeneği alanlar dikkate alınmıyor. TÜİK’in Temmuz 2020 dönemine ait sonuçlarında yer alan dar tanımlı (resmî) işsizlik oranı ve işsiz sayısı Covid-19 döneminde yaşanan istihdam ve iş kaybını yansıtmayan ve tamamen TÜİK’in işsizlik hesaplama tekniğinin yetersizliğinden kaynaklanan yetersiz verilerdir. O nedenle DİSK-AR geniş tanımlı işsizliği ve Covid-19 nedeniyle yaşanan istihdam kaybını hesaplıyor. DİSK-AR tarafından hazırlanan raporda yer alan özet bulgular şöyle:     • Temmuz 2020’de de Covid-19 ve ekonomik krizin işgücü piyasaları üzerindeki tahribatı sürüyor.     • Covid-19 etkisiyle revize edilmiş geniş tanımlı işsiz sayısı ve iş kaybı Temmuz 2020’de 10,4 milyon olarak gerçekleşti!     • Revize edilmiş geniş tanımlı işsizlik ve iş kaybı yüzde 29,1 olarak hesaplandı.     • Covid-19 Temmuz 2020’de en az 1 milyon 879 bin yeni eşdeğer istihdam kaybına yol açtı.     • Geniş tanımlı işsiz sayısı 9,8 milyona yükseldi.     • Geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 27,3 olarak gerçekleşti.     • İstihdam bir yılda 1 milyon 254 bin kişi azaldı.     • İstihdam oranı yüzde 43,5’e geriledi.     • İşbaşında olanların sayısı son bir yılda 1 milyon 333 bin kişi azaldı.     • Ümitsiz işsizlerin sayısı bir yılda 614 binden 1 milyon 335 bine yükseldi.     • Kadınlar Covid-19’dan daha fazla etkileniyor: Kadın işgücü yüzde 7,5, kadın istihdamı yüzde 6,3 azaldı.  

- Yoksulların aile bütçesinin yüzde 30,7’sini ayırmak zorunda kaldığı gıda harcamaları Eylül’de bir önceki aya göre yüzde 3,8 oranında arttı. - Birleşik Kamu-İş’in, en çok tüketilen 77 gıda maddesini esas alarak yaptığı çalışmaya göre gıda harcamalarında Ocak-Eylül dönemindeki toplam artış yüzde 19,5 oldu. - Gıda fiyatlarında son bir yıllık artış da yüzde 29,2’yi buldu. Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu Ar-Ge birimi KAMUAR’ın, fiyatlarını Ankara’daki pazar ve marketlerden her ay düzenli olarak derlediği ve halkın en fazla tükettiği 77 gıda maddesinden oluşan bir sepeti esas alarak yaptığı “halkın enflasyonu” araştırmasının Eylül ayı sonuçları açıklandı. Araştırmaya göre söz konusu sepet için harcanan para son bir yılda (Eylül 2019’a göre) ise yüzde 29,2 oranında arttı. 12 aylık ortalama fiyatlara göre artış ise yüzde 31,5 olarak gerçekleşti. Araştırmayla, gelirinin büyük bölümünü gıdaya ayırmak zorunda olan ve enflasyona karşı herhangi bir koruması bulunmayan ücretlilerin ve yoksulların yaşadığı gerçek enflasyonun boyutunun ortaya konulması amaçlanıyor. Gıda fiyatları bütçede gedik açtı Döviz kurlarında Ağustos ayında başlayan yüksek oranlı artışlar, Eylül’de halka enflasyon olarak döndü. Türkiye’nin en yoksul kesiminin aile bütçesinin çok büyük bir bölümünü ayırmak zorunda bulunduğu gıda fiyatları Eylül’de bir önceki aya göre yüzde 3,8 oranında artarken aile bütçelerinde de büyük bir gedik açtı. Gıda harcamalarında, yılın ilk dokuz aylık döneminde fiyat artışı da yüzde 19,5’i buldu. TÜİK’in en son açıkladığı Hanehalkı Tüketim Harcaması araştırması, son yıllarda diğer harcama gruplarına göre daha yüksek oranda artış gösteren gıda fiyatlarının, özellikle yoksulların aile bütçesini oldukça olumsuz etkilediğini ortaya koyuyor, Gıda fiyatlarının diğer harcamalara göre daha yüksek oranda arttığı 2019 yılında en yoksul yüzde 20’lik kesimin aile bütçesinden gıda için yapmak zorunda olduğu harcamanın payı yüzde 28,7’den yüzde 30,7’ye yükseldi. En zengin yüzde 20’lik kesimin gıda harcamalarının toplam aile harcamaları içerisindeki payı ise yüzde 15,4’ten yüzde 15,3’e indi. Türkiye’deki aileler gıda için harcadıkları her 100 liranın 17,8 lirasını pirinç, ekmek, bulgur, buğday unu, makarna ve şehriye gibi ürünlere harcıyor. Diğer ülkelere göre miktar olarak çok az tüketilmesine rağmen, dünyanın belki de en yüksek fiyatlarının geçerli olması nedeniyle et ve balık için yapılan harcamalar ise gıda harcamalarının yüzde 19,4’ünü oluşturuyor. Süt, peynir, tereyağı ve diğer süt ürünleri ile yumurtanın gıda harcamaları içerisindeki payı ise yüzde 13,9’u buluyor. Türkiye’de gıda için harcanan her 100 liranın 5,4 lirası tereyağı dışındaki yağlara,11,5 lirası meyveye, 16,6 lirası sebzeye, 6 lirası şeker, reçel, bal gibi gıda ürünlerine, 3,2 lirası çay ve kahveye, 3,8 lirası alkolsüz içeceklere, 2,3 lirası ise diğer gıda maddelerine ayrılıyor. Bu arada araştırmalara göre yoksullar gıda harcamalarının büyük bölümünü ekmek, tahıl ve sebzeye ayırırken, zenginlerin gıda harcamalarının büyük bölümünü et balık ve deniz ürünleri meydana getiriyor. Aylık fiyat artışı Eylül’de, ekmek, un, bulgur, pirinç, makarna fiyatları bir önceki aya göre, yüzde 2,5 oranında artarken, et-balık harcamalarında ise balık ve tavuk eti fiyatlarındaki azalışın etkisiyle yüzde 0,7 oranında düşüş yaşandı. Süt ve süt ürünleri ile yumurta harcamalarında yüzde 3,4 oranında artış kaydedilen eylül ayında katı ve sıvı yağ fiyatlarında ise yüzde 4,3 oranında artış oldu. Meyve harcamalarının yüzde 1,4 oranında azaldığı Eylül ayında sebze harcamalarında ise bir önceki aya göre yüzde 17,7 gibi oldukça yüksek oranda bir yükseliş yaşandı. Bakliyat fiyatlarının yüzde 2,9 oranında arttığı eylül ayında, salça, zeytin, bal, çay, tuz ve benzeri gıda maddelerinden oluşan diğer işlenmiş gıda fiyatlarında yüzde 3,3 oranında yükseliş oldu. Böylece gıda fiyatlarında Eylül’de Ağustos ayına göre yüzde 3,8 oranında yükseliş yaşanmış oldu. Aralık 2019’a göre değişim Ocak-eylül döneminde gıda harcamalarındaki artış ise yüzde 19,5 olarak hesaplandı. Bu dönemde ekmek, un, bulgur grubunda yüzde 7,5, et-balık harcamalarında yüzde 19,2 oranında, süt ve süt ürünleri ile yumurta harcamalarında yüzde 8,4 oranında artış oldu. Yağ fiyatları yüzde 21,2, meyve fiyatları yüzde 39,3 artarken, sebze fiyatlarında yüzde 40,3 oranında yükseliş gözlendi. Bakliyat fiyatlarında yüzde 9,8 oranında artış yaşanırken diğer gıda maddelerine ilişkin harcamalar ise yüzde 3,4 oranında zamlandı. Son bir yıl Gıda harcamalarında yıllık olarak ise (Eylül 2019’a göre) yüzde 29,2 oranında artış kaydedildi. Son bir yılda ekmek, un, bulgur, makarna fiyatlarında yüzde 5,8, et-balık fiyatlarında 22,3, süt ve süt ürünleri ile yumurta fiyatlarında yüzde 25,8 oranında artış yaşandı.  Bir yıl öncesine göre katı ve sıvı yağ fiyatları yüzde 23 oranında arttı. Meyve fiyatları yüzde 78,9 oranında, sebze fiyatları ise yüzde 57,4 oranında artış gösterdi.  Bakliyat fiyatları son bir yılda yüzde 26,8, diğer gıda fiyatları ise yüzde 3,4 oranında zamlandı. Yıllık ortalama Sepete dahil edilen ürünlerin son 12 aylık ortalama fiyatlarının bir önceki 12 aylık dönemdeki ortalama fiyatlarıyla karşılaştırılmasıyla hesaplanan 12 aylık ortalamalara göre de gıda fiyatlarında yüzde 31,5 oranında artış yaşandı. Yıllık ortalamalara göre ekmek, un, bulgur, makarna fiyatları yüzde 10,7, et ve balık fiyatları yüzde 16,4 süt, süt ürünleri ve yumurta fiyatları yüzde 28,5, yağ fiyatları yüzde 19,2, meyve fiyatları yüzde 70,4, sebze fiyatları yüzde 45,8, bakliyat fiyatları yüzde 23,3, diğer gıda maddelerinin fiyatları da yüzde 24,9 oranında artış kaydetti.    

Elektrik ve mazot fiyatları çiftçinin belini büküyor Ağustosta yıllık enflasyon yüzde 11.77 olurken, çiftçinin enflasyonu yüzde 17.36 arttı. Ağustosta çiftçinin maliyeti, enflasyonu 5.5 puan geçti. Temmuzda da 4.5 puan geçmişti. Tüketicinin enflasyonu ise bazı tarım ürünlerinde yıllık yüzde 30’ları buldu. Yurttaş, çarşı pazardaki pahalılıktan yakınırken sofraya gelen her ürünün maliyeti henüz tarladayken artmaya devam ediyor. Tarımsal girdilerin yaklaşık yüzde 60’ında dışa bağımlı olunduğu için, kurdaki hemen her oynaklık maliyetleri de artırıyor. Ziraat odalarına göre bu artış, haftalık bazda yaşanmaya başladı. 2018 öncesinde en fazla birkaç ayda bir güncellenen girdi fiyatları, şimdi haftada bir zamlanıyor. Ancak hasat sonrası ürününü çoğu zaman maliyetine dahi satamayan çiftçinin kazancı günden güne erirken, tüketici ise sürekli pahalıya tüketmek zorunda kalıyor. Yıllık yüzde 17.36 arttı Ağustos ayında yıllık enflasyon yüzde 11.77 olurken, çiftçinin enflasyonu yıllık yüzde 17.36 arttı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) 2020 Ağustos’ta on iki aylık ortalamalara göre yüzde 13.74, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 17.36 yükseldi. Türkiye Ziraatçılar Derneği (TZD) Başkanı Hüseyin Demirtaş ise yalnızca tarım ilaçlarının son bir yılda yaklaşık yüzde 50 zamlandığını söyledi. Elektrik ve mazot Demirtaş, ortalama bir dekara 40 kilo civarında gübre kullanıldığını, gübre fiyatlarının da son bir yılda yüzde 30-35 civarında arttığını ifade etti. Benzer şekilde elektrik ve mazot fiyatlarının da çiftçinin belini bükmeye devam ettiğine dikkat çeken Demirtaş, “Girdilerin büyük çoğunluğu ithal. Döviz kurundaki artışa bağlı olarak bu girdiler neredeyse her hafta zamlanıyor. Tarımsal girdi maliyetlerini düşürmekle görevli regüle edici kurumların bu konuda hiçbir çabası yok. İthal girdilerle yerli üretim daha ne kadar sürdürülebilir, artık çözüm sunulması lazım” dedi. Daha pahalı et tüketiyoruz Et ve Süt Kurumu’nun (ESK) verileri ise hem hayvancılıktaki maliyetlerdeki hem et fiyatlarındaki artışı gözler önüne serdi. ESK’ye göre süt yemi 2020 Ağustos’ta yıllık bazda yüzde 17, besi yemi yüzde 16.3, yemlik buğday ise yüzde 32.5 zamlandı. 2019 Ağustos’ta İstanbul’da 39.5 TL olan perakende kıyma fiyatları 2020 Ağustos’ta 48.6 TL’ye yükseldi. Aynı dönem aralıklarında kuşbaşı fiyatları ise yüzde 30.8 zamlandı. Kuzu eti fiyatındaki yıllık değişim de yüzde 17.5 oldu. Bu fiyatlarla Türkiye, İngiltere’den daha pahalıya kıyma, AB ülkelerinden daha pahalıya karkas et tüketmiş oldu.